OSGB hizmet süresi; bir işyerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin, mevzuata uygun şekilde yerine getirilebilmesi için işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personelinin ayda kaç dakika veya saat görev yapması gerektiğini ifade eder.
Bu süreler keyfî olarak belirlenmez. Doğrudan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde tanımlanır ve denetimlerde birebir esas alınır.
Uygulamada OSGB hizmet süresi;
İşyerinin tehlike sınıfına
Toplam çalışan sayısına
Sunulan hizmetin niteliğine
Görevlendirilen personelin mesleki unvanına bağlı olarak değişkenlik gösterir.
Bu nedenle “asgari süre” kavramı, yalnızca yasal bir zorunluluk değil; aynı zamanda işverenin hukuki ve idari sorumluluğunu doğrudan etkileyen bir unsurdur.
OSGB hizmet süresi, iş sağlığı ve güvenliği sisteminin kağıt üzerinde değil, sahada işleyip işlemediğini gösteren temel göstergelerden biridir.
Yanlış veya eksik hesaplanan hizmet süreleri;
Denetimlerde mevzuata aykırılık
İdari para cezaları
İş kazası sonrası kusur oranının artması
İşverenin doğrudan sorumluluğunun doğması gibi ciddi sonuçlara yol açabilir.
Özellikle sık karşılaşılan hatalar şunlardır:
Çalışan sayısının güncel olmaması
Tehlike sınıfının yanlış belirlenmesi
İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı sürelerinin karıştırılması
“Az çalışan var, süre önemli değil” yaklaşımı
Oysa mevzuat, çalışan sayısı az dahi olsa belirli sürelerin mutlaka sağlanmasını zorunlu kılar. Bu yönüyle OSGB hizmet süresi, yalnızca bir hesaplama konusu değil; işveren için bir risk yönetimi başlığıdır.
OSGB hizmet süresi hesaplaması yapılırken dikkate alınan kriterler nettir ve mevzuatta açıkça tanımlanmıştır. Hesaplama sürecinin temelini oluşturan unsurlar aşağıda yer almaktadır.
İşyeri; az tehlikeli, tehlikeli veya çok tehlikeli sınıflardan hangisinde yer alıyorsa, kişi başına düşen hizmet süresi buna göre belirlenir. Tehlike sınıfı arttıkça, zorunlu hizmet süresi de artar. Tehlike sınıfı hesaplamak için tıklayın.
Hesaplama, işyerinde fiilen çalışan toplam personel sayısı üzerinden yapılır. Kısa süreli, yarı zamanlı veya geçici çalışanlar da belirli koşullarda bu sayıya dâhil edilir.
Hizmet süresi;
Diğer sağlık personeli için ayrı ayrı hesaplanır. Bu süreler birbiri yerine kullanılamaz.
OSGB hizmetleri aylık bazda planlanır ve süreklilik esastır. Yıllık toplu hesaplama yapılarak ayların boş bırakılması mevzuata aykırıdır.
OSGB hizmet süresi hesaplamasında en belirleyici kriterlerin başında işyerinin tehlike sınıfı gelir. Türkiye’de işyerleri; yürütülen faaliyetin niteliğine göre az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli olmak üzere üç ana sınıfa ayrılır.
Her tehlike sınıfı için; işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personelinin çalışan başına ayda ayırması gereken süreler mevzuatla net şekilde tanımlanmıştır.
| Tehlike Sınıfı | İş Güvenliği Uzmanı | İşyeri Hekimi | Diğer Sağlık Personeli |
| Az Tehlikeli | 10 dk / çalışan | 5 dk / çalışan | Zorunlu değil* |
| Tehlikeli | 20 dk / çalışan | 10 dk / çalışan | 10 dk / çalışan |
| Çok Tehlikeli | 40 dk / çalışan | 15 dk / çalışan | 10 dk / çalışan |
* Az tehlikeli sınıfta, diğer sağlık personeli görevlendirme zorunluluğu bulunmaz. Ancak işyerinin risk yapısına göre isteğe bağlı olarak planlama yapılabilir.
Bu süreler asgari değerlerdir. İşyerinin risk profili, faaliyet alanı ve geçmiş kaza verileri dikkate alınarak daha yüksek sürelerle hizmet planlanması mümkündür ve birçok durumda önerilir.
OSGB hizmet süresi hesaplaması, belirli adımlar izlenerek yapılır. Hesaplama mantığı basit görünse de, küçük bir hata dahi mevzuata aykırılık doğurabilir.
Aşağıda doğru hesaplama süreci adım adım açıklanmıştır.
İlk adım, işyerinin hangi tehlike sınıfında yer aldığının kesin olarak belirlenmesidir. Bu sınıflandırma, NACE kodu ve fiilî faaliyet esas alınarak yapılmalıdır.
Hesaplama, işyerinde aktif olarak çalışan kişi sayısı üzerinden yapılır. Çalışan sayısındaki her değişiklik, hizmet süresini doğrudan etkiler.
Tehlike sınıfına göre belirlenen kişi başına dakika süresi, toplam çalışan sayısı ile çarpılır.
Örnek:
Tehlikeli sınıfta yer alan ve 15 çalışanı bulunan bir işyerinde;
İş güvenliği uzmanı süresi → 15 × 20 dk = 300 dk / ay
Toplam dakika, saat cinsine çevrilerek aylık hizmet planı oluşturulur.
300 dakika = 5 saat / ay şeklinde değerlendirilir.
İşyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personeli süreleri birlikte değil, her biri için ayrı ayrı hesaplanır.
OSGB hizmet süresi hesaplaması, teorik tablolardan ziyade gerçek işyeri senaryoları üzerinden değerlendirildiğinde daha net anlaşılır. Aşağıdaki örnekler, işverenlerin en sık karşılaştığı durumlara göre hazırlanmıştır.
Tehlike sınıfı: Az tehlikeli
Çalışan sayısı: 8
Hesaplama:
İş güvenliği uzmanı: 8 × 10 dk = 80 dk / ay
İşyeri hekimi: 8 × 5 dk = 40 dk / ay
Diğer sağlık personeli: Zorunlu değil
Bu işyerinde toplam OSGB hizmeti, ayda yaklaşık 2 saat düzeyindedir. Ancak ofis ortamında dahi ergonomi, ekranlı araçlar ve acil durum planları gibi konular ek süre gerektirebilir.
Tehlike sınıfı: Tehlikeli
Çalışan sayısı: 22
Hesaplama:
İş güvenliği uzmanı: 22 × 20 dk = 440 dk (7 saat 20 dk)
İşyeri hekimi: 22 × 10 dk = 220 dk (3 saat 40 dk)
Diğer sağlık personeli: 22 × 10 dk = 220 dk (3 saat 40 dk)
Bu senaryoda hizmet süreleri, yalnızca yasal zorunluluğu karşılamakla kalmaz; periyodik saha gözetimleri ve eğitimlerle desteklenmelidir.
Tehlike sınıfı: Çok tehlikeli
Çalışan sayısı: 65
Hesaplama:
İş güvenliği uzmanı: 65 × 40 dk = 2.600 dk (43 saat 20 dk)
İşyeri hekimi: 65 × 15 dk = 975 dk (16 saat 15 dk)
Diğer sağlık personeli: 65 × 10 dk = 650 dk (10 saat 50 dk)
Bu ölçekteki işyerlerinde OSGB hizmet süresi, risk yönetimi ve iş kazalarının önlenmesi açısından kritik bir rol oynar. Asgari sürelerin üzerinde planlama yapılması, denetim ve olası hukuki süreçlerde işvereni korur.
OSGB hizmet süresinin eksik veya hatalı hesaplanması, yalnızca idari bir hata olarak değerlendirilmez. Bu durum, doğrudan işveren sorumluluğu doğurur.
Yanlış hesaplamanın olası sonuçları şunlardır:
İdari para cezaları
Denetimlerde uygunsuzluk tespiti
İş kazası sonrası kusur oranının artması
Sigorta süreçlerinde hak kayıpları
Hukuki ve cezai sorumluluklar
Özellikle iş kazası yaşanan işyerlerinde, OSGB hizmet süreleri geriye dönük incelenir. Sürelerin mevzuata uygun olmaması, işveren aleyhine güçlü bir delil olarak değerlendirilir.
Bu nedenle OSGB hizmet süresi, yalnızca “kağıt üzerinde tamamlanan” bir zorunluluk değil; işyerinin güvenlik altyapısını temsil eden temel göstergelerden biridir.
İnternette birçok “OSGB hizmet süresi hesaplama” aracı bulunmaktadır. Bu araçlar, temel bir fikir vermek açısından faydalı olabilir; ancak tek başına yeterli değildir.
Online araçların sınırlı kaldığı noktalar:
Tehlike sınıfının yanlış seçilmesi
Faaliyet detaylarının hesaba katılmaması
Çalışan profiline göre risk farklılıklarının göz ardı edilmesi
Mevzuat güncellemelerinin anlık yansıtılamaması
Bu nedenle hesaplama araçları, ön değerlendirme amacıyla kullanılmalı; nihai planlama mutlaka uzman kontrolüyle yapılmalıdır.
OSGB hizmet süresi, yalnızca dakika ve saat hesabından ibaret değildir. Doğru planlama; işyerinin mevcut risklerini, faaliyet yoğunluğunu ve denetim gerçeklerini dikkate alan bütüncül bir iş sağlığı ve güvenliği yaklaşımı gerektirir.
Yöntem Akademi’de OSGB hizmet süresi planlaması;
Mevzuatın öngördüğü asgari sürelerin eksiksiz karşılanması
İşyerinin faaliyet alanına özel risk odaklı değerlendirme
Denetim süreçlerine hazır dokümantasyon ve kayıt altyapısı
İşyeri büyüdükçe veya çalışan sayısı değiştikçe dinamik güncelleme esas alınarak yapılır.
Bu yaklaşım sayesinde OSGB hizmeti, yalnızca yasal bir yükümlülük olmaktan çıkar; işveren için önleyici, sürdürülebilir ve denetimlere hazır bir sistem hâline gelir.
OSGB hizmet süresi hesaplama; işverenler için yalnızca bir hesaplama değil, yasal uyum, denetim güvenliği ve risk yönetimi başlığıdır. Doğru planlanan hizmet süreleri, işyerinin hem bugününü hem de geleceğini güvence altına alır.
Bu hesaplama, yürürlükteki mevzuata göre asgari hizmet sürelerini göstermektedir. İşyerinin risk yapısı, faaliyet yoğunluğu ve denetim gerekliliklerine göre ek süre planlaması gerekebilir.
OSGB hizmet süresi nedir?
OSGB hizmet süresi, bir işyerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin mevzuata uygun şekilde yürütülmesi için işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personelinin ayda ayırması gereken asgari süredir.
OSGB hizmet süresi nasıl hesaplanır?
Hizmet süresi; işyerinin tehlike sınıfı, çalışan sayısı ve görevlendirilen personelin unvanına göre hesaplanır. Her personel grubu için süreler ayrı ayrı belirlenir.
OSGB hizmet süresi aylık mı hesaplanır?
Evet. OSGB hizmet süresi aylık olarak planlanır. Yıllık toplam süre hesaplanarak bazı ayların boş bırakılması mevzuata aykırıdır.
Çalışan sayısı değişirse OSGB hizmet süresi de değişir mi?
Evet. Çalışan sayısındaki her artış veya azalış, OSGB hizmet süresinin yeniden hesaplanmasını gerektirir.
Kısmi süreli çalışanlar hesaplamaya dâhil edilir mi?
Fiilen çalışan personel, çalışma şekline bakılmaksızın hizmet süresi hesaplamasına dâhil edilir. Ancak bazı özel durumlarda uzman değerlendirmesi gerekebilir.
İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı süreleri birleştirilebilir mi?
Hayır. İşyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personeli için belirlenen süreler birbirinin yerine kullanılamaz.
Az tehlikeli işyerlerinde diğer sağlık personeli zorunlu mu?
Hayır. Az tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri için diğer sağlık personeli görevlendirme zorunluluğu bulunmaz. Ancak işyerinin risk yapısına göre isteğe bağlı planlama yapılabilir.
OSGB hizmet süresi eksik olursa ne olur?
Denetimlerde mevzuata aykırılık tespit edilir, idari para cezaları uygulanabilir ve iş kazası durumunda işverenin hukuki sorumluluğu artar.
Online OSGB hizmet süresi hesaplama araçları güvenilir mi?
Bu araçlar genel bir fikir vermek için kullanılabilir. Ancak işyerinin faaliyet detayları ve risk yapısı dikkate alınmadığından, kesin planlama için uzman kontrolü gereklidir.
OSGB hizmet süresi hesaplamasında en sık yapılan hata nedir?
En yaygın hatalar; tehlike sınıfının yanlış belirlenmesi, çalışan sayısının güncel tutulmaması ve personel unvanlarına ait sürelerin karıştırılmasıdır.
© 2023 Yöntem Akademi. Tüm Hakları Saklıdır. İzinsiz materyal kullanılamaz, kullanıldığı taktirde yasal işlem başlatılır.
