OSGB ile İSG aynı kavram değildir. İSG, çalışanların sağlık ve güvenliğini korumak için işyerinde yürütülen sistem, süreç ve uygulamaların bütünüdür. OSGB ise işletmelere iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve gerekli şartlarda diğer sağlık personeli hizmeti sunan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş kuruluştur.
Kısaca İSG, işyerinde yürütülmesi gereken çalışmaları; OSGB ise bu çalışmalara dışarıdan profesyonel hizmet sağlayan kurumsal yapıyı ifade eder.
| Karşılaştırma konusu | İSG | OSGB |
|---|---|---|
| Açılımı | İş Sağlığı ve Güvenliği | Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi |
| Kavramın türü | Sistem, çalışma alanı ve yükümlülükler bütünü | Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş hizmet kuruluşu |
| Temel amacı | İş kazalarını ve meslek hastalıklarını önleyen çalışma düzenini kurmak | İşletmeye gerekli İSG profesyonellerini ve takip hizmetini sunmak |
| Kapsamı | Risk değerlendirmesi, eğitim, sağlık gözetimi, acil durum, saha güvenliği ve kayıt süreçleri | Sözleşme kapsamındaki uzmanlık, hekimlik, sağlık personeli ve koordinasyon hizmetleri |
| Uygulayıcıları | İşveren, çalışanlar, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve ilgili personel | OSGB bünyesinde görevlendirilen yetkili İSG profesyonelleri |
| Bakanlık yetkisi | Bir faaliyet alanını ifade eder | Yetki belgesiyle faaliyet gösterir |
| İşveren sorumluluğu | İşverenin temel yükümlülüğüdür | OSGB’den hizmet alınması işverenin sorumluluğunu sona erdirmez |
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, İşyeri Sağlık ve Güvenlik Birimini işyerinde kurulan iç birim; Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimini ise işyerlerine İSG hizmeti sunmak üzere oluşturulan ve Bakanlıkça yetkilendirilen birim olarak tanımlar. Aynı Kanun, dışarıdan uzman kişi veya kuruluşlardan hizmet alınmasının işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmadığını açıkça düzenler.
İSG, “İş Sağlığı ve Güvenliği” ifadesinin kısaltmasıdır. İşyerindeki tehlikelerin belirlenmesini, risklerin değerlendirilmesini, koruyucu tedbirlerin uygulanmasını ve çalışanların sağlık gözetiminin yürütülmesini kapsar.
İSG yalnızca iş güvenliği uzmanı görevlendirmekten veya evrak hazırlamaktan oluşmaz. İşyerinin faaliyet konusu ve risk yapısına göre aşağıdaki çalışmalar birlikte yürütülür:
İşyerine özgü risk değerlendirmesinin hazırlanması
Acil durum planı, ekipleri ve tatbikatların düzenlenmesi
Çalışanlara iş sağlığı ve güvenliği eğitimi verilmesi
İşe giriş ve periyodik sağlık muayenelerinin yürütülmesi
Saha kontrolleri ve uygunsuzluk takibinin yapılması
İş kazaları ile ramak kala olayların incelenmesi
İş ekipmanları ve çalışma ortamına ilişkin kontrollerin planlanması
İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmelerinin tamamlanması
Tespit, öneri, eğitim ve sağlık kayıtlarının saklanması
İşveren; mesleki riskleri önlemek, gerekli organizasyonu kurmak, çalışanları bilgilendirmek, eğitimleri düzenlemek ve alınan tedbirlerin uygulanmasını takip etmekle yükümlüdür. Risk değerlendirmesinin hazırlanması da işverenin temel sorumlulukları arasındadır.
OSGB, “Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi” ifadesinin kısaltmasıdır. OSGB’ler, işyerlerine iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunmak üzere gerekli personel ve donanıma sahip olan, Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş kuruluşlardır.
OSGB hizmetinin kapsamı, işyerinin çalışan sayısı, tehlike sınıfı, faaliyet alanı, çalışma düzeni ve sözleşmede belirlenen hizmetlere göre oluşturulur. Temel hizmetler şu başlıklardan oluşur:
İş güvenliği uzmanı görevlendirilmesi
İşyeri hekimi görevlendirilmesi
Mevzuattaki şartlar oluştuğunda diğer sağlık personeli görevlendirilmesi
Saha ziyaretlerinin ve çalışma planlarının hazırlanması
Sağlık gözetimi süreçlerinin takip edilmesi
Tespit ve önerilerin işverene yazılı olarak bildirilmesi
İSG-KATİP görevlendirmelerinin yürütülmesi
Eğitim, kontrol ve dokümantasyon süreçlerinin koordine edilmesi
OSGB tek başına bir iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi değildir. İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi yetkilendirilmiş gerçek kişilerdir. OSGB ise bu profesyonelleri hizmet alan işyerlerine görevlendiren kurumsal yapıdır.
İSG ile OSGB aynı kategoride yer alan iki seçenek değildir. İSG, işyerinin yerine getirmesi gereken sağlık ve güvenlik çalışmalarının genel adıdır. OSGB ise bu çalışmaların belirli bölümlerini profesyonel hizmet olarak sunan kuruluştur.
Bu ayrım dört temel noktada görülür.
İSG; risk değerlendirmesi, sağlık gözetimi, eğitim, acil durum, saha güvenliği ve çalışan katılımını aynı yönetim düzeni içinde toplar.
OSGB ise işverenin ihtiyaç duyduğu uzmanlık ve hekimlik hizmetlerini dış kaynak modeliyle sunar. OSGB ile sözleşme imzalanması, işyerindeki bütün risklerin kendiliğinden giderildiği anlamına gelmez.
İş sağlığı ve güvenliği sürecinde yalnızca profesyonel görevlendirmesi bulunmaz. Makine koruyucularının kurulması, uygunsuz elektrik tesisatının giderilmesi, kişisel koruyucu donanım temini ve güvenli çalışma yöntemlerinin uygulanması doğrudan işverenin yönetim alanındadır.
OSGB bünyesinde görevlendirilen profesyoneller riskleri tespit eder, çözüm önerilerini bildirir ve takip sürecini yürütür. Fiziksel tedbirlerin alınması ve gerekli kaynakların sağlanması işverene aittir.
İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. İş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi görevlendirilmesi, işverenin tedbir alma ve denetleme sorumluluğunu sona erdirmez.
OSGB ve görevlendirilen profesyoneller, sözleşme kapsamındaki görevlerini mevzuata uygun biçimde yerine getirir. İşveren ise yazılı olarak bildirilen tedbirleri uygulamak, gerekli araçları sağlamak ve kurum içi koordinasyonu yürütmek zorundadır.
OSGB ile imzalanan ticari sözleşme tek başına yeterli değildir. İşyerine hizmet sunan iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekiminin uygun belgeye sahip olması ve İSG-KATİP üzerinden ilgili işyerine görevlendirilmesi gerekir.
Bakanlığın güncel açıklamasına göre uygun sertifikası bulunmayan veya İSG-KATİP üzerinde görevlendirilmemiş bir profesyonelin işyerinde gerçekleştirdiği işlemler geçerli kabul edilmez.
Hayır. İSG, İSGB ve OSGB farklı kavramlardır.
| Kavram | Açılımı | Uygulamadaki karşılığı |
|---|---|---|
| İSG | İş Sağlığı ve Güvenliği | İşyerindeki sağlık ve güvenlik çalışmalarının bütünü |
| İSGB | İşyeri Sağlık ve Güvenlik Birimi | İşletmenin kendi bünyesinde oluşturduğu iç birim |
| OSGB | Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi | Farklı işyerlerine dışarıdan İSG hizmeti sunan yetkili kuruluş |
Teknik açıdan kurum yapısı bakımından karşılaştırılması gereken kavramlar OSGB ve İSGB’dir. İSG ise bu iki yapı aracılığıyla yürütülen çalışmaların genel alanını ifade eder.
OSGB ile İSGB arasındaki temel fark, hizmetin işletme içinden mi yoksa dışarıdan mı sağlandığıdır.
| Karşılaştırma konusu | İSGB | OSGB |
|---|---|---|
| Yapısı | İşletme bünyesinde kurulur | İşletmeden bağımsız yetkili hizmet kuruluşudur |
| Hizmet verdiği yer | Kurulduğu işyerine hizmet verir | Sözleşme imzaladığı işyerlerine hizmet verir |
| Personel yönetimi | İşveren tarafından yürütülür | OSGB tarafından planlanır |
| Fiziki alan ve donanım | İşletme tarafından sağlanır | OSGB’nin yetkilendirme şartları kapsamında bulunur |
| Hizmet modeli | Kurum içi yönetim | Dış kaynak hizmet modeli |
| İşveren sorumluluğu | Devam eder | Devam eder |
Belirlenen çalışma süreleri nedeniyle iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekiminin tam süreli görevlendirilmesi gereken işyerlerinde işveren İSGB kurar. Daha düşük süreli veya dış kaynak modeliyle yürütülen hizmetlerde yetkili OSGB üzerinden görevlendirme gerçekleştirilir.
Hayır. Zorunlu olan, işyerinin kapsamına giren İSG yükümlülüklerini mevzuata uygun şekilde yerine getirmesidir. Hizmetin yalnızca OSGB üzerinden alınması zorunlu değildir.
Mevzuat işverene şu yöntemleri tanır:
Gerekli belgeye sahip çalışanlar arasından iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirilmesi
Tam süreli profesyonel ihtiyacında işletme bünyesinde İSGB kurulması
Yetkilendirilmiş OSGB veya Çalışan Sağlığı Merkezi üzerinden hizmet alınması
Mevzuatta belirlenen şartları taşıyan işverenin hizmeti doğrudan üstlenmesi
Kamu kurumları ile 50’den az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerleri için iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirme yükümlülüğü 1 Ocak 2025 itibarıyla uygulanmaktadır.
Bu kapsamdaki işveren veya işveren vekili, Bakanlığın kabul ettiği eğitimi tamamladıktan sonra sağlık gözetimi dışındaki İSG hizmetlerini kendi işyerinde yürütür. İşe giriş ve periyodik sağlık muayeneleri bu yetkinin dışında kalır.
İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekiminin asgari çalışma süresi, işyerinin tehlike sınıfı ile çalışan sayısına göre hesaplanır.
| Tehlike sınıfı | İş güvenliği uzmanı | İşyeri hekimi |
|---|---|---|
| Az tehlikeli | Çalışan başına ayda 10 dakika | Çalışan başına ayda 5 dakika |
| Tehlikeli | Çalışan başına ayda 20 dakika | Çalışan başına ayda 10 dakika |
| Çok tehlikeli | Çalışan başına ayda 40 dakika | Çalışan başına ayda 15 dakika |
Örneğin 30 çalışanı bulunan tehlikeli sınıftaki bir işyerinde iş güvenliği uzmanı için aylık asgari süre 600 dakika, işyeri hekimi için 300 dakikadır. Bu süreler sırasıyla 10 saat ve 5 saate karşılık gelir.
Çalışan sayısı arttığında ve mevzuatta belirlenen eşikler aşıldığında tam süreli profesyonel görevlendirmesi gerekir.
OSGB seçimi yalnızca aylık hizmet bedeline göre yapılmamalıdır. Hizmet başlamadan önce şu bilgiler açık şekilde doğrulanmalıdır:
OSGB yetki belgesinin geçerliliği
Görevlendirilecek uzmanın belge sınıfı
İşyeri hekiminin görevlendirme durumu
İSG-KATİP sözleşmelerinin onayı
Çalışan sayısına uygun aylık hizmet süresi
İşyerinin NACE kodu ve tehlike sınıfı
Saha ziyaretlerinin sıklığı
Raporlama ve uygunsuzluk takip yöntemi
Eğitim ve sağlık gözetimi planı
Benzer sektörlerdeki hizmet deneyimi
Etkili bir OSGB hizmeti, hazır evrak teslimiyle sınırlı kalmaz. İşyerinin gerçek koşullarını inceler, riskleri yazılı olarak bildirir, alınması gereken tedbirleri önceliklendirir ve uygulama durumunu takip eder.
OSGB ile İSG arasındaki fark kavramların niteliğinden kaynaklanır. İSG, sağlıklı ve güvenli çalışma ortamı oluşturmak için yürütülen çalışmaların tamamıdır. OSGB ise işletmelere bu süreç kapsamında iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve gerekli diğer profesyonel hizmetleri sunan yetkili kuruluştur.
OSGB ile çalışmak, işverenin sorumluluklarını devretmesi anlamına gelmez. İşveren güvenli çalışma ortamını oluşturur, bildirilen tedbirleri uygular ve İSG organizasyonunu takip eder. OSGB ise sözleşme kapsamındaki profesyonel görevlendirme, saha takibi, sağlık gözetimi ve dokümantasyon hizmetlerini yürütür.
Yöntem Akademi, işletmenin çalışan sayısı, tehlike sınıfı, faaliyet alanı ve saha yapısına göre gerekli hizmet kapsamını belirler; iş güvenliği uzmanlığı, işyeri hekimliği ve İSG-KATİP görevlendirme süreçlerini mevzuata uygun şekilde planlar.
Hayır. İSG, işyerindeki sağlık ve güvenlik çalışmalarının tamamını ifade eder. OSGB ise bu çalışmalar kapsamında profesyonel hizmet sunan yetkili kuruluştur.
OSGB’nin açılımı Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimidir. OSGB’ler, Bakanlık tarafından yetkilendirilerek işyerlerine İSG hizmeti sunar.
İSG’nin açılımı İş Sağlığı ve Güvenliğidir. İş kazalarını ve meslek hastalıklarını önlemeye yönelik organizasyon, eğitim, sağlık gözetimi ve saha uygulamalarını kapsar.
İSGB, işverenin kendi bünyesinde kurduğu iç birimdir. OSGB ise farklı işyerlerine dışarıdan hizmet sunan yetkili kuruluştur.
Hayır. İş güvenliği uzmanı yetkilendirilmiş profesyoneldir. OSGB ise uzman, hekim ve diğer sağlık personelinin görevlendirmesini yöneten kurumsal hizmet sağlayıcıdır.
Hayır. İşveren, çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlama, tedbirleri uygulama ve işyerindeki riskleri kontrol etme sorumluluğunu taşımaya devam eder.
OSGB ile çalışmak zorunlu değildir. İşveren, gerekli belgeye sahip çalışanlarını görevlendirir, şartlar oluştuğunda İSGB kurar veya yetkili hizmet kuruluşundan hizmet alır.
Kanun kapsamındaki bir işyerinde çalışan sayısının bir olması temel İSG yükümlülüklerini kaldırmaz. Uygulanacak hizmet modeli, işyerinin tehlike sınıfı ve mevzuattaki özel şartlara göre belirlenir.
Hayır. İşyerine hizmet sunacak iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekiminin İSG-KATİP üzerinden görevlendirilmesi ve sözleşmelerin sistemde onaylanması gerekir.
Resmî dayanaklar: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İSG Genel Müdürlüğü açıklamaları ve İSG-KATİP düzenlemeleri.
© 2023 Yöntem Akademi. Tüm Hakları Saklıdır. İzinsiz materyal kullanılamaz, kullanıldığı taktirde yasal işlem başlatılır.
