Periyodik sağlık muayenesi; az tehlikeli işyerlerinde en geç 5 yılda bir, tehlikeli işyerlerinde en geç 3 yılda bir, çok tehlikeli işyerlerinde ise en geç yılda bir yenilenir. Çocuk, genç ve gebe çalışanların periyodik muayeneleri en geç 6 ayda bir tekrarlanır. İşyeri hekimi; çalışanın sağlık durumu, yaptığı iş, mesleki maruziyetleri ve risk değerlendirmesi sonuçlarına göre bu süreleri kısaltır.
| Çalışma durumu | Periyodik sağlık muayenesinin en geç yenilenme süresi |
|---|---|
| Az tehlikeli işyeri | 5 yılda bir |
| Tehlikeli işyeri | 3 yılda bir |
| Çok tehlikeli işyeri | Yılda bir |
| Çocuk, genç ve gebe çalışanlar | 6 ayda bir |
| İşyeri hekiminin daha yakın takip kararı verdiği çalışanlar | Hekimin belirlediği tarihte |
Tablodaki süreler, her çalışan için değiştirilemeyen sabit rapor geçerlilik süreleri değildir. Bunlar mevzuatın belirlediği en uzun muayene aralıklarıdır. Sağlık riski, görev değişikliği, çalışma ortamındaki maruziyetler veya önceki tetkik sonuçları daha yakın takip gerektiriyorsa muayene tarihi öne alınır.
Periyodik sağlık muayenesi, çalışanın sağlık durumunda işe başladıktan sonra meydana gelen değişikliklerin ve iş kaynaklı etkilerin düzenli şekilde değerlendirilmesidir.
Muayenenin amacı yalnızca yeni bir sağlık raporu hazırlamak değildir. Temel amaçlar şunlardır:
Çalışanın mevcut görevine sağlık açısından uygunluğunu değerlendirmek
Gürültü, toz, kimyasal, titreşim ve biyolojik etkenlerin sağlık üzerindeki etkilerini izlemek
Meslek hastalıklarının erken bulgularını tespit etmek
Çalışanın görevinde veya çalışma koşullarında düzenleme gerektiren durumları belirlemek
Önceki sağlık muayenesi ve tetkik sonuçlarıyla güncel sonuçları karşılaştırmak
Sağlık gözetimi kayıtlarının sürekliliğini sağlamak
Periyodik sağlık muayenesi, işe giriş sağlık raporunun belirli aralıklarla yeniden basılması anlamına gelmez. Çalışanın sağlık öyküsü, yaptığı iş, maruz kaldığı riskler, önceki bulguları ve güncel tetkikleri birlikte değerlendirilir.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 15. maddesine göre işveren, çalışanların karşılaşacağı sağlık ve güvenlik risklerini dikkate alarak sağlık gözetimini sağlamakla yükümlüdür.
Çalışanların sağlık muayeneleri şu durumlarda yapılır:
İşe girişte
İş veya görev değişikliğinde
İş kazası, meslek hastalığı ya da sağlık nedeniyle tekrarlanan işten uzaklaşmalar sonrasında, çalışanın işe dönüşte talep etmesi hâlinde
İşin devamı süresince, çalışanın ve işin niteliği ile işyerinin tehlike sınıfına göre belirlenen düzenli aralıklarda
Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde çalışacak kişiler, yapacakları işe uygun olduklarını gösteren sağlık raporu düzenlenmeden işe başlatılamaz.
Bu düzenleme, işe girişte alınan raporun çalışanın bütün çalışma hayatı boyunca geçerli olmadığı anlamına gelir. Sağlık gözetimi, iş ilişkisi devam ettiği sürece düzenli olarak yürütülür.
Periyodik muayene tarihinin hesaplanmasında işyerinin tehlike sınıfı başlangıç noktasıdır. Bunun yanında çalışanın görevi ve maruziyetleri de değerlendirmeye dâhil edilir.
Az tehlikeli işyerlerinde çalışanların periyodik sağlık muayenesi en geç 5 yılda bir tekrarlanır.
Ofisler, bürolar ve benzeri az tehlikeli işyerleri bu kapsamda değerlendirilir. Ancak aynı işletme içinde özel sağlık riski taşıyan bir görev bulunuyorsa işyeri hekimi o çalışan için daha kısa bir takip dönemi belirler.
Örneğin yalnızca bilgisayar başında çalışan personel ile işletmenin teknik bakım bölümünde kimyasallarla çalışan personel aynı sağlık gözetimi planına alınmaz.
Tehlikeli sınıfta bulunan işyerlerinde muayene en geç 3 yılda bir yenilenir.
Üç yıllık süre, bütün çalışanların mutlaka üç yıl beklemesi gerektiğini göstermez. Gürültü, toz, solvent, duman, biyolojik etken, vardiyalı çalışma veya yoğun fiziksel yük bulunan görevlerde işyeri hekimi daha kısa bir periyot belirler.
Bu nedenle tehlikeli sınıftaki bir işyerinde periyodik muayenelerin yıllık planlanması mevzuata aykırı değildir. Mevzuat üç yılı aşmamayı şart koşar; hekimin mesleki değerlendirmesi daha yakın takibi esas alır.
Çok tehlikeli işyerlerinde periyodik sağlık muayenesi en geç yılda bir yapılır.
İnşaat, maden, ağır sanayi, metal üretimi ve yüksek riskli kimyasal işlemler gibi alanlarda çalışanların maruziyetleri görev bazında değerlendirilir. İşyeri hekimi yıllık süreden daha kısa bir kontrol planı da oluşturur.
Çok tehlikeli işyerlerinde yalnızca rapor tarihinin takip edilmesi yeterli değildir. Tetkik sonuçları, görev değişiklikleri, ramak kala olayları, iş kazaları, ortam ölçümleri ve çalışanların sağlık bildirimleri birlikte izlenmelidir.
Bir çalışanın önceki sağlık muayenesi kâğıt üzerinde geçerli görünse de aşağıdaki durumlarda yeni değerlendirme yapılır veya mevcut muayene planı öne çekilir.
6331 sayılı Kanun, iş değişikliğinde sağlık muayenesinin yapılmasını açıkça düzenler.
Bir çalışanın ofis görevinden üretim alanına, depodan sürücülüğe veya montaj bölümünden kaynak bölümüne geçirilmesi yeni sağlık riskleri doğurur. Önceki görev için verilen işe uygunluk değerlendirmesi, yeni görevin risklerini kapsamaz.
Görev değişikliği öncesinde:
Yeni görev tanımı belirlenir.
Yeni görevdeki riskler incelenir.
İşyeri hekimi gerekli muayene ve tetkikleri belirler.
Çalışanın yeni işe uygunluğu kayıt altına alınır.
Çalışanın daha önce bulunmadığı gürültülü, tozlu, kimyasal veya biyolojik risk içeren bir alanda görevlendirilmesi sağlık gözetimi planının yeniden değerlendirilmesini gerektirir.
Risk değerlendirmesine yeni bir maruziyet eklenmesi hâlinde işyeri hekimi:
maruziyetin türünü,
yoğunluğunu,
günlük maruziyet süresini,
kullanılan koruyucu önlemleri,
çalışanın kişisel sağlık durumunu inceleyerek muayene ve tetkik tarihini belirler.
Bu süreçte işyeri ortam ölçümleri, sağlık gözetimi planına nesnel veri sağlar. Gürültü, toz, VOC, titreşim ve diğer maruziyet sonuçları, hangi çalışan grubunun hangi sağlık testleriyle izleneceğinin belirlenmesinde kullanılır.
İş kazası veya meslek hastalığı sonrasında çalışanın mevcut görevine dönmesi sağlık açısından değerlendirilir.
Kanuna göre iş kazası, meslek hastalığı veya sağlık nedeniyle tekrarlanan işten uzaklaşmaların ardından çalışan işe dönüş muayenesi talep eder. Muayene sonucunda eski görevde çalışması sağlık açısından uygun bulunmayan çalışan için mevcut sağlık durumuna uygun görev değerlendirmesi yapılır.
Çalışanın aynı sağlık sorunu nedeniyle sık sık rapor alması, benzer belirtilerle sağlık kuruluşuna başvurması veya görev sırasında tekrarlanan şikâyetler yaşaması, periyodik tarihi beklemeden işyeri hekimi tarafından değerlendirilmesini gerektirir.
Baş dönmesi, nefes darlığı, işitme kaybı belirtisi, cilt reaksiyonu, tekrarlanan kas-iskelet sistemi şikâyeti veya kimyasal maruziyet sonrası gelişen belirtiler yıllık takvim sonuna bırakılmaz.
İşyeri hekimi önceki muayene sırasında belirli bir bulgunun izlenmesine karar verdiğinde çalışanın kontrol tarihini mevzuattaki genel süreden daha erken belirler.
Örneğin işitme seviyesinde değişim görülen bir çalışan için üç yıllık genel süre uygulanmaz. İşyeri hekimi, maruziyet ve tetkik sonucuna göre daha yakın kontrol tarihi oluşturur.
Özel politika gerektiren grupta yer alan çocuk, genç ve gebe çalışanların periyodik muayeneleri en geç 6 ayda bir tekrarlanır.
Bu çalışanların görevi, çalışma süresi, vardiya düzeni, fiziksel yükü ve maruz kaldığı etkenler ayrıca değerlendirilir. İşyeri hekiminin kararıyla altı aylık süre daha da kısaltılır.
Periyodik sağlık muayenesi ile sağlık taraması aynı işlemi ifade etmez.
Sağlık taraması, işyeri hekiminin belirlediği tetkiklerin uygulanmasıdır. Odyometri, solunum fonksiyon testi, akciğer grafisi, kan tahlili ve görme testi bu kapsamda yer alır.
Periyodik sağlık muayenesi ise sağlık öyküsü, fizik muayene, görev riskleri, maruziyetler ve tetkik sonuçlarının işyeri hekimi tarafından birlikte değerlendirilmesidir.
Sağlık raporu, bu değerlendirme sonucunda çalışanın yapacağı işe uygunluğunun kayıt altına alındığı belgedir.
Bu nedenle mobil araçta testlerin tamamlanması, tek başına periyodik sağlık muayenesinin tamamlandığı anlamına gelmez. Sonuçların işyeri hekimi tarafından değerlendirilmesi ve gerekli kayıtların düzenlenmesi gerekir.
Benzer şekilde çalışanların sağlık muayenesi ile iş ekipmanlarının periyodik muayene ve kontrolleri birbirinden farklı süreçlerdir. Birincisi çalışan sağlığını, ikincisi makine ve ekipman güvenliğini kapsar.
Hayır. Bütün çalışanlara uygulanacak tek ve değişmez bir periyodik test paketi bulunmaz.
Tetkikler şu verilere göre belirlenir:
Çalışanın görev tanımı
İşyerinin tehlike sınıfı
Risk değerlendirmesi
Çalışma ortamı ve kişisel maruziyet ölçümleri
Kullanılan kimyasal maddeler
Gürültü ve titreşim düzeyi
Toz, duman, buhar ve gaz maruziyeti
Çalışanın sağlık öyküsü
Önceki muayene ve tetkik sonuçları
İşyeri hekiminin mesleki değerlendirmesi
| Risk veya görev grubu | Sağlık gözetiminde değerlendirilen başlıca tetkikler |
|---|---|
| Gürültülü ortamda çalışma | Odyometri ve kulak muayenesi |
| Toz, duman ve buhar maruziyeti | Solunum fonksiyon testi ve akciğer değerlendirmesi |
| Kimyasal madde maruziyeti | Maruziyete özgü kan, idrar ve biyolojik izlem testleri |
| Görme hassasiyeti gerektiren işler | Görme keskinliği ve renk ayırt etme değerlendirmesi |
| Araç ve iş makinesi kullanımı | Görme, işitme, nörolojik ve genel fizik muayene |
| Yoğun fiziksel yük içeren işler | Kas-iskelet, dolaşım ve genel sağlık değerlendirmesi |
| Gıda ve biyolojik risk içeren işler | İşin niteliğine göre klinik ve laboratuvar değerlendirmeleri |
Tablodaki testler otomatik zorunlu paket niteliği taşımaz. Kesin test listesi işyeri hekimi tarafından hazırlanır. İşe giriş ve periyodik sağlık raporu tetkikleri çalışanın yapacağı işle doğrudan ilişkilendirilmelidir. ÇSGB de hangi testin hangi sıklıkta uygulanacağına işyeri hekiminin, risk değerlendirmesi ve çalışma ortamı özelliklerini dikkate alarak karar verdiğini açıklar.
6331 sayılı Kanun kapsamında düzenlenmesi gereken sağlık raporları esas olarak işyeri hekimi tarafından hazırlanır.
Elli kişiden az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerlerinde sağlık raporu;
kamu sağlık hizmet sunucularından,
aile hekimlerinden,
ilgili mevzuat kapsamındaki yetkili kamu sağlık birimlerinden alınır.
Tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde çalışacak kişilerin işe uygunluk değerlendirmesi, işyerine görevlendirilmiş işyeri hekimi üzerinden yürütülür.
İşverenin bir OSGB’den hizmet alması hâlinde raporu OSGB’nin ticari unvanı değil, ilgili işyerine görevlendirilen yetkili işyeri hekimi düzenler.
Sağlık gözetiminden doğan maliyetler işveren tarafından karşılanır. Muayene, tetkik, değerlendirme ve sağlık gözetiminden kaynaklanan ek giderler çalışanın ücretinden kesilemez ve çalışana yansıtılamaz.
Çalışandan “sağlık raporu ücreti”, “tetkik bedeli” veya benzeri adlarla ödeme istenmesi 6331 sayılı Kanun’un sağlık gözetimine ilişkin maliyet düzenlemesiyle bağdaşmaz.
İşveren, çalışanların kişisel sağlık dosyalarını çalışanın işten ayrıldığı tarihten itibaren en az 15 yıl saklamakla yükümlüdür.
Çalışan başka bir işyerinde çalışmaya başladığında yeni işveren, kişisel sağlık dosyasını önceki işverenden yazılı olarak talep eder. Önceki işveren dosyanın onaylı örneğini bir ay içinde gönderir.
Sağlık kayıtları yalnızca yetkili kişiler tarafından işlenir. Çalışanın özel hayatı ve itibarı açısından sağlık bilgilerinin gizliliği korunur.
Periyodik muayene takibi yalnızca çalışanların rapor tarihlerini bir listeye yazmaktan ibaret değildir. Sağlıklı bir takip sistemi aşağıdaki adımlarla kurulur:
İşe giren, işten ayrılan, bölümü değişen ve görevi güncellenen çalışanlar düzenli olarak kayıt altına alınır.
Çalışanlar yalnızca departman adına göre değil, fiilen yaptıkları işe ve maruz kaldıkları risklere göre gruplandırılır.
Az tehlikeli işyerlerinde 5 yıl, tehlikeli işyerlerinde 3 yıl ve çok tehlikeli işyerlerinde 1 yıl üst sınır olarak sisteme işlenir.
Hekimin altı ay, üç ay veya başka bir yakın takip tarihi verdiği çalışanlar genel listeden ayrı izlenir.
Her çalışana aynı test paketi uygulanmaz. Test listeleri, görev gruplarına ve maruziyetlere göre oluşturulur.
Çalışan sayısı yüksek, vardiyalı veya çok lokasyonlu işletmelerde mobil sağlık hizmeti işyerinde organize edilir. Tetkikler iş akışını kesmeden tamamlanır ve sonuçlar işyeri hekimine iletilir.
Tetkik sonuçları işyeri hekimi tarafından incelenir. Çalışanın işe uygunluğu değerlendirilir, gerekli yönlendirmeler yapılır ve sağlık dosyası güncellenir.
Yöntem Akademi, periyodik sağlık muayenesini yalnızca toplu test uygulaması olarak ele almaz. Süreç; işyeri hekimliği, mobil sağlık, sağlık gözetimi ve kayıt takibiyle birlikte yönetilir.
Hizmet planlamasında şu bilgiler değerlendirilir:
İşyerinin tehlike sınıfı
Çalışan sayısı
Çalışanların görev dağılımı
Üretim ve çalışma alanları
Vardiya düzeni
Gürültü, toz, kimyasal ve diğer maruziyetler
Önceki sağlık taraması sonuçları
İşyeri hekiminin istediği tetkikler
Muayenesi yaklaşan veya süresi geçen çalışanlar
İş değişikliği ve işe dönüş değerlendirmeleri
Çalışan sayısı yüksek işletmelerde gerekli tetkikler mobil sağlık araçlarıyla işyerinde gerçekleştirilir. Sonuçlar işyeri hekimi tarafından değerlendirilir ve periyodik sağlık muayenesi kayıtları tamamlanır. Böylece işveren yalnızca test hizmeti değil, mevzuata uygun bütüncül bir OSGB hizmeti alır. Yöntem Akademi’nin mobil sağlık hizmeti de tetkiklerin işyerinde yapılması, sonuçların hekim tarafından değerlendirilmesi ve sağlık gözetimi sürecine işlenmesi esasına dayanır.
Çalışanlarınızın periyodik muayene tarihlerini belirlemek, görev bazlı tetkik planı oluşturmak ve mobil sağlık organizasyonu için Yöntem Akademi’den hizmet talep edebilirsiniz.
Periyodik sağlık muayenesi az tehlikeli işyerlerinde en geç 5 yılda bir, tehlikeli işyerlerinde en geç 3 yılda bir ve çok tehlikeli işyerlerinde en geç yılda bir yenilenir. Bunlar azami sürelerdir. İşyeri hekimi daha kısa bir takip süresi belirler.
Tehlikeli işyerleri için mevzuattaki üst sınır 3 yıldır. Çalışanın görevi, maruziyeti, sağlık durumu veya tetkik sonuçları daha yakın takip gerektiriyorsa işyeri hekimi muayeneyi yıllık ya da daha kısa aralıkla planlar.
Çok tehlikeli işyerlerinde periyodik sağlık muayenesi en geç yılda bir yenilenir. İşyeri hekiminin sağlık riski tespit ettiği çalışanlarda bu süre kısaltılır.
Çocuk, genç ve gebe çalışanların periyodik sağlık muayenesi en geç 6 ayda bir tekrarlanır.
Kronik hastalıklar için herkese uygulanan tek bir süre bulunmaz. İşyeri hekimi; hastalığın niteliği, çalışanın görevi, kullanılan ilaçlar ve işyeri risklerine göre takip aralığını belirler.
Evet. 6331 sayılı Kanun, iş değişikliğinde çalışanların sağlık muayenesinin yapılmasını zorunlu tutar. Yeni görevin riskleri önceki görevden farklıysa muayene ve tetkik kapsamı buna göre hazırlanır.
Mobil sağlık aracı gerekli tetkiklerin işyerinde yapılmasını sağlar. Sağlık raporu, tetkik sonuçlarının yetkili işyeri hekimi tarafından değerlendirilmesi ve çalışanın işe uygunluğunun kayıt altına alınmasıyla düzenlenir.
Hayır. Sağlık gözetimi ve buna bağlı bütün ek maliyetler işveren tarafından karşılanır. Ücret çalışana yansıtılamaz.
Çalışanın kişisel sağlık dosyası, işten ayrıldığı tarihten itibaren en az 15 yıl saklanır. Sağlık bilgilerinin gizliliği korunur.
© 2023 Yöntem Akademi. Tüm Hakları Saklıdır. İzinsiz materyal kullanılamaz, kullanıldığı taktirde yasal işlem başlatılır.
