OSGB kapsamında temel iş sağlığı ve güvenliği eğitimi; işyerinin tehlike sınıfı, çalışan grupları, risk değerlendirmesi, acil durum planı, eğitim yöntemi, ölçme-değerlendirme ve belge kayıt süreci birlikte ele alınarak verilir. Bu süreç yalnızca eğitim sunumu değildir. İşverenin yasal yükümlülüğü, çalışanların güvenli çalışma bilinci ve denetimlerde sunulacak kayıt düzeni aynı plan içinde yönetilir.
Temel eğitimle ilgili süreler, zorunluluklar ve belge detayları ana hizmet konusu içinde değerlendirilir. Bu nedenle genel bilgi için Temel İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimi sayfası incelenir; bu içerikte ise OSGB’nin eğitimi işyerinde nasıl planladığı ve uyguladığı açıklanır.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na göre işveren, çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerini almasını sağlar. Bu eğitimler işe başlamadan önce, iş veya çalışma yeri değişikliğinde, iş ekipmanı değiştiğinde ve yeni teknoloji uygulanması hâlinde verilir; değişen risklere göre yenilenir.
OSGB kapsamında verilen temel İSG eğitimi, işyerinin iş sağlığı ve güvenliği hizmetleriyle bağlantılı şekilde yürütülen eğitim sürecidir. Bu süreçte iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, işveren temsilcileri ve insan kaynakları birimleri birlikte hareket eder.
Bu yapı sayesinde eğitim, yalnızca mevzuat anlatımı şeklinde kalmaz. İşyerindeki gerçek riskler, çalışanların görevleri, kullanılan ekipmanlar, çalışma alanları, acil durum süreçleri ve önceki saha gözlemleri eğitim içeriğine dahil edilir.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yayımlanan uygulama rehberi, temel eğitimin yalnızca mevzuat aktarımı niteliğinde kalmamasını; işyerinin faaliyet alanı ve risk profili dikkate alınarak somut örnekler ve uygulamalarla desteklenmesini esas alır.
OSGB sürecinde eğitim şu üç amaca hizmet eder:
Bu nedenle OSGB tarafından yürütülen eğitim, işyerinin genel İSG yönetim sisteminin parçasıdır.
OSGB, temel eğitimi planlamadan önce işyerinin yapısını ve çalışanların maruz kaldığı riskleri analiz eder. Eğitim süresi, yöntemi ve içeriği bu analizden sonra belirlenir.
İşyerinin az tehlikeli, tehlikeli veya çok tehlikeli sınıfta yer alması eğitim süresini ve eğitim yöntemini doğrudan etkiler. ÇSGB uygulama rehberine göre temel eğitim süresi az tehlikeli işyerlerinde en az 8 ders saati, tehlikeli işyerlerinde en az 12 ders saati, çok tehlikeli işyerlerinde en az 16 ders saati olarak uygulanır. Bu süreler azaltılmaz.
Aynı işyerinde farklı görev grupları farklı risklere maruz kalır. Ofis çalışanı, depo personeli, üretim ekibi, saha çalışanı, bakım-onarım personeli ve yönetici grupları aynı içerikle eğitilmez. OSGB, çalışanları görevlerine göre gruplandırır ve eğitim içeriğini bu grupların risklerine göre düzenler.
Risk değerlendirmesi, eğitim içeriğinin işyerine özgü bölümünü belirleyen ana dokümandır. Bu dokümanda tespit edilen tehlikeler, eğitimde çalışanlara aktarılır. Makine, ekipman, kimyasal madde, yüksekte çalışma, elektrik, yangın, ergonomi ve psikososyal riskler işyerinin faaliyet alanına göre ele alınır.
Acil durum planı, eğitim içeriğinin uygulamaya dönük bölümünü güçlendirir. Yangın, tahliye, toplanma alanı, acil çıkış yolları, destek elemanları, ilk yardım ve müdahale adımları çalışanlara açık şekilde anlatılır.
Vardiyalı veya çok lokasyonlu işletmelerde eğitim grupları buna göre oluşturulur. Eğitim planı; çalışanların mesai düzenini, üretim akışını ve işin kesintisiz devam etmesini dikkate alır.
OSGB sürecinde temel İSG eğitimi belirli aşamalarla yürütülür. Bu aşamalar, eğitimin mevzuata uygunluğunu ve denetimde ispatlanabilirliğini sağlar.
İlk aşamada işyerine ait temel bilgiler toplanır. Tehlike sınıfı, çalışan sayısı, faaliyet konusu, lokasyonlar, vardiya yapısı, kullanılan ekipmanlar, mevcut eğitim kayıtları ve önceki İSG dokümanları incelenir.
Bu aşama, eğitimin standart bir program olarak değil, işyerine özel bir süreç olarak planlanmasını sağlar.
Eğitim yüz yüze, uzaktan veya karma yöntemle yürütülür. Yöntem seçimi yalnızca kolaylık esasına göre yapılmaz. Tehlike sınıfı, çalışan grubu, işyerine özgü riskler ve ölçme-değerlendirme şartları dikkate alınır.
ÇSGB rehberine göre temel eğitimde bazı konu başlıkları uzaktan, yüz yüze veya karma yöntemle verilir. Ancak tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde işe ve işyerine özgü riskleri kapsayan bölüm yüz yüze verilir.
İçerik; genel konular, sağlık konuları, teknik konular ve işyerine özgü riskler olarak yapılandırılır. Çalışanların yasal hakları, iş kazası ve meslek hastalığı, ilk yardım, yangın, tahliye, kişisel koruyucu donanım, ekipman güvenliği ve acil durum süreçleri eğitim planında yer alır.
İşe ve işyerine özgü riskler bölümü, OSGB sürecinin en kritik alanıdır. Bu bölümde işyerinin gerçek çalışma koşulları, risk değerlendirmesi ve acil durum planı birlikte kullanılır.
Eğitim, belirlenen yönteme göre uygulanır. Yüz yüze eğitimlerde çalışanlarla doğrudan etkileşim kurulur, saha örnekleri kullanılır ve işyerindeki uygulama hataları açık şekilde anlatılır. Uzaktan eğitimde ise sistem kayıtları, süre takibi, tamamlanma oranı ve sınav sonuçları izlenir.
Eğitim sırasında çalışanlara yalnızca teorik bilgi verilmez. Günlük iş akışında karşılaştıkları riskler, güvenli davranış kuralları ve uygunsuzluk durumlarında izlenecek adımlar net şekilde aktarılır.
Eğitim sonunda çalışanların öğrenme düzeyi ölçülür. ÇSGB uygulama rehberine göre sınavlarda 100 puan üzerinden en az 60 puan alan çalışan başarılı sayılır. İlk sınavda başarılı olmayan çalışana ek sınav hakkı tanınır; başarının sağlanmadığı durumda çalışan temel eğitime yeniden katılır.
Bu aşama, eğitimin yalnızca katılım listesiyle tamamlanmadığını gösterir. Öğrenme çıktısı kayıt altına alınır.
Eğitim sonunda katılım listesi, konu başlıkları, eğitim süresi, eğitici bilgileri, ölçme-değerlendirme sonucu ve temel eğitim belgesi düzenlenir. Uzaktan eğitimlerde sisteme giriş-çıkış kayıtları, tamamlama oranları, katılım süresi ve sınav sonuçları ayrıca saklanır.
ÇSGB rehberi, temel eğitimi başarıyla tamamlayan çalışanlara Ek-2’de yer alan örneğe uygun temel eğitim belgesi düzenleneceğini belirtir. Rehberdeki örnek belgeler tavsiye niteliğindedir; belge işyerinin çalışma ortamına göre hazırlanır.
Eğitim tamamlandıktan sonra yenileme takvimi belirlenir. Çok tehlikeli işyerlerinde yılda en az bir kez, tehlikeli işyerlerinde iki yılda en az bir kez, az tehlikeli işyerlerinde üç yılda en az bir kez tekrar eğitim yapılır. Tekrar eğitimlerinde de işyerinde değişen koşullar ve ortaya çıkan yeni riskler dikkate alınır.
OSGB sürecinde temel eğitim, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekiminin uzmanlık alanlarıyla birlikte güçlenir.
İş güvenliği uzmanı; teknik riskler, güvenli çalışma yöntemleri, ekipman kullanımı, kişisel koruyucu donanım, acil durum süreçleri ve işyerine özgü güvenlik kuralları konusunda eğitim verir. Risk değerlendirmesinde tespit edilen tehlikeler, saha gözlemleri ve uygunsuzluk kayıtları bu bölümde kullanılır.
İşyeri hekimi; meslek hastalıkları, sağlık gözetimi, biyolojik riskler, psikososyal riskler, ergonomi, ilk yardım ve çalışan sağlığıyla ilgili konuları açıklar. Çalışanın yaptığı iş ile sağlık riskleri arasındaki ilişki bu bölümde kurulur.
Bu iki uzmanlık alanı birlikte çalıştığında eğitim, işyerindeki gerçek sağlık ve güvenlik ihtiyaçlarına doğrudan cevap verir. OSGB koordinasyonu, eğitim içeriği ile sahadaki İSG uygulamalarını aynı çerçevede toplar.
İşe başlama eğitimi ile temel İSG eğitimi aynı süreç değildir. OSGB planlamasında bu iki eğitim ayrı ele alınır.
İşe başlama eğitimi, çalışanın fiilen işe başlamadan önce alması gereken uygulamalı bilgilendirme sürecidir. Bu eğitimde çalışanın yapacağı iş, kullanacağı ekipman, çalışma alanındaki özel riskler ve işyerine özgü güvenlik kuralları anlatılır.
Temel İSG eğitimi ise genel, sağlık, teknik ve işyerine özgü risk başlıklarını kapsayan daha geniş eğitim sürecidir. Bu süreçte ölçme-değerlendirme yapılır ve temel eğitim belgesi düzenlenir.
| Konu | İşe Başlama Eğitimi | Temel İSG Eğitimi |
|---|---|---|
| Zaman | Çalışan fiilen işe başlamadan önce verilir. | İşe başladıktan sonra mevzuata uygun sürede tamamlanır. |
| Odak | Yapılacak iş, ekipman ve ilk riskler | Genel İSG, sağlık, teknik konular ve işyerine özgü riskler |
| Uygulama | Yüz yüze ve uygulamalı yürütülür. | Yüz yüze, uzaktan veya karma yöntemle yürütülür. |
| Kayıt | İşe başlama kaydı oluşturulur. | Katılım, sınav ve belge kayıtları hazırlanır. |
| Amaç | Çalışanın işe güvenli başlamasını sağlamak | Çalışanın temel İSG bilgisini mevzuata uygun şekilde tamamlamak |
Bu ayrım, denetimlerde ve iş kazası incelemelerinde kayıt bütünlüğü açısından önem taşır.
Temel eğitimde en güçlü fark, içeriğin işyerine göre uyarlanmasıdır. Her işyerinde aynı sunumun kullanılması, eğitim etkinliğini zayıflatır. OSGB, faaliyet alanına göre riskleri belirler ve çalışan gruplarına uygun içerik hazırlar.
Ofis çalışanlarında ekranlı araçlarla çalışma, ergonomi, elektrik güvenliği, acil çıkış yolları, yangın tahliyesi ve psikososyal riskler öne çıkar. Bu grupta eğitim, masa başı çalışmanın oluşturduğu fiziksel ve zihinsel risklere odaklanır.
Depo ve lojistik alanlarında elle taşıma, raf güvenliği, forklift trafiği, transpalet kullanımı, yükleme-boşaltma, düşme, çarpma ve yangın riskleri eğitimde ayrı başlık olarak işlenir. Çalışanlara depo içi trafik düzeni ve istif güvenliği net şekilde aktarılır.
Üretim alanlarında makine güvenliği, kimyasal riskler, kişisel koruyucu donanım, bakım-onarım süreçleri, gürültü, toz, sıcak çalışma, kilitleme-etiketleme ve acil durdurma sistemleri eğitim içeriğinde yer alır.
Şantiye ve saha işlerinde yüksekte çalışma, kapalı alan, kazı, iskele, elektrik, mobil ekipman, alt işveren koordinasyonu ve günlük saha riskleri anlatılır. Bu işyerlerinde eğitim daha uygulamalı ve saha örnekleriyle yürütülür.
ÇSGB uygulama rehberi, işyerine özgü risklerin faaliyet alanı, risk değerlendirme sonuçları ve çalışanların görevleri esas alınarak planlanacağını belirtir.
OSGB, eğitim yöntemini işyerinin tehlike sınıfına ve eğitim konularına göre belirler. Burada amaç yalnızca eğitimi tamamlamak değildir. Amaç, çalışanın riskleri doğru öğrenmesini ve eğitimin kayıt altına alınmasını sağlamaktır.
Yüz yüze eğitim; tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde işe ve işyerine özgü risklerin aktarılması için zorunlu bölümleri kapsar. Bu yöntem, çalışanların somut tehlikeleri eğiticiyle doğrudan etkileşim içinde öğrenmesini sağlar.
Uzaktan eğitim; uygun konu başlıklarında, izlenebilir ve ölçülebilir sistemler üzerinden yürütülür. Çalışanın sisteme giriş ve çıkış saatleri, eğitim tamamlama oranları, eğitim süresi, ölçme-değerlendirme sonuçları ve katılım verileri kayıt altına alınır. ÇSGB rehberi, uzaktan eğitimin yalnızca video izletme veya doküman gönderme şeklinde yürütülmesini yönetmeliğin amacına uygun görmez.
Karma eğitim; bazı konu başlıklarının uzaktan, işyerine özgü risklerin ise yüz yüze verilmesiyle yürütülür. Bu yöntem özellikle çok lokasyonlu, vardiyalı veya çalışan sayısı yüksek işletmelerde düzenli bir eğitim akışı sağlar.
Temel eğitim süresi, belge ve geçerlilik detayları için Temel İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimi sayfası üzerinden ana bilgiler incelenir.
OSGB kapsamında yürütülen eğitim, belge ve kayıt düzeniyle tamamlanır. Bu kayıtlar, işverenin eğitim yükümlülüğünü yerine getirdiğini gösterir.
Eğitim sonunda hazırlanan başlıca kayıtlar şunlardır:
Yüz yüze eğitimlerde katılım tutanağı imza ile kayıt altına alınır. Uzaktan eğitimlerde sistem verileri belge düzeninin parçası hâline gelir. Eğitim kayıtlarının eksiksiz tutulması, denetimlerde ve olası uyuşmazlıklarda işveren açısından güçlü bir ispat zemini oluşturur.
Asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunduğu işyerlerinde eğitim sorumluluğu açık şekilde yönetilir. Her işveren kendi çalışanlarının eğitiminden sorumludur. Alt işveren, çalışanlarının eğitim durumunu asıl işverene bildirir. Asıl işveren, alt işveren çalışanlarının eğitim belgelerini kontrol eder ve işe başlamadan önce işyerine özgü riskler hakkında bilgilendirme yapılmasını sağlar.
Bu yapı özellikle üretim tesisleri, lojistik merkezleri, şantiyeler, bakım-onarım işleri ve taşeron çalışmanın yoğun olduğu işletmeler için kritik öneme sahiptir.
Geçici iş ilişkisinde ise çalışanın iş sağlığı ve güvenliği eğitimi, geçici iş ilişkisi kurulan işveren tarafından sağlanır. Çalışanın görev yapacağı alandaki riskler açık şekilde anlatılır ve kayıt altına alınır.
Denetimlerde yalnızca eğitimin verildiğini söylemek yeterli değildir. Eğitim süreci belgeyle, kayıtla ve içerik bütünlüğüyle ispatlanır.
Denetime hazır bir eğitim dosyasında şu unsurlar yer alır:
Katılım listesi, eğitim süresi, konu başlıkları, eğitici bilgileri, sınav sonucu ve belge kayıtları düzenli şekilde saklanır.
Eğitimde anlatılan işyerine özgü riskler, risk değerlendirmesiyle çelişmez. Risk değerlendirmesinde yer alan tehlikeler eğitim içeriğinde karşılık bulur.
Acil çıkışlar, toplanma alanları, destek elemanları, yangınla mücadele, ilk yardım ve tahliye düzeni çalışanlara aktarılır.
Eğitimin tekrarlanacağı tarih işyerinin tehlike sınıfına göre izlenir. Çok tehlikeli, tehlikeli ve az tehlikeli sınıflar için ayrı takip sistemi kurulur.
İş kazası, meslek hastalığı, ramak kala, görev değişikliği, ekipman değişimi, yeni teknoloji kullanımı ve altı aydan fazla işe ara verme durumlarında ilave veya bilgi yenileme eğitimi kayıt altına alınır.
Bu yaklaşım, eğitimi yalnızca tek seferlik bir zorunluluk olmaktan çıkarır ve işyerinin sürekli İSG yönetiminin parçası hâline getirir.
Yöntem Akademi, temel İSG eğitimini işyerinin tehlike sınıfı, çalışan profili, faaliyet alanı ve mevcut İSG dokümanları doğrultusunda planlar. Eğitim süreci, mevzuata uygun içerik ve denetime hazır kayıt düzeniyle yürütülür.
Yöntem Akademi’nin eğitim planlama süreci şu adımlarla ilerler:
Bu yapı, işverenin eğitim yükümlülüğünü yalnızca tamamlamasını değil, denetimde sunulacak şekilde yönetmesini sağlar.
Temel eğitim süreci, süreler, belge detayları ve başvuru bilgileri için Temel İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimi sayfası üzerinden detaylı bilgi alınır.
OSGB kapsamında temel iş sağlığı ve güvenliği eğitimi; işverenin yasal yükümlülüğünü, çalışanların güvenli çalışma bilincini ve denetimlerde sunulacak kayıt düzenini birlikte ele alan sistemli bir süreçtir.
Doğru planlanan eğitim; işyerinin tehlike sınıfına, risk değerlendirmesine, acil durum planına, çalışan gruplarına ve çalışma koşullarına göre hazırlanır. Eğitim sonunda ölçme-değerlendirme yapılır, belge düzenlenir ve yenileme takvimi oluşturulur.
Yöntem Akademi, OSGB hizmet sürecinde temel İSG eğitimlerini işyerine özgü risklerle birlikte planlar, uygular ve belgelendirir. Bu sayede işverenler eğitim yükümlülüğünü mevzuata uygun, kayıtlı ve denetime hazır şekilde tamamlar.
Evet. OSGB sürecinde temel İSG eğitimi; iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve mevzuata uygun eğitim planlamasıyla yürütülür. Eğitim, işyerinin tehlike sınıfına ve risklerine göre hazırlanır.
Eğitim planı; işyerinin tehlike sınıfı, çalışan sayısı, görev grupları, risk değerlendirmesi, acil durum planı, vardiya düzeni ve çalışma alanları dikkate alınarak hazırlanır.
Evet. Eğitim sonunda katılım, süre, konu başlıkları, eğitici bilgileri ve ölçme-değerlendirme sonucunu içeren temel eğitim belgesi düzenlenir. Kayıtlar çalışanın özlük dosyasında saklanır.
Evet. Eğitim işyerinde yüz yüze, uzaktan sistem üzerinden veya karma yöntemle yürütülür. Eğitim yöntemi tehlike sınıfına ve konu başlıklarına göre belirlenir.
Hayır. İşe başlama eğitimi ayrı bir süreçtir. Temel İSG eğitimi, genel, sağlık, teknik ve işyerine özgü risk başlıklarını kapsayan ayrı eğitim sürecidir.
Her işveren kendi çalışanlarının eğitiminden sorumludur. Asıl işveren, alt işveren çalışanlarının eğitim belgelerini kontrol eder ve işyerine özgü risk bilgilendirmesinin yapılmasını sağlar.
Uzaktan eğitim, izlenebilir ve ölçülebilir sistemlerle yürütüldüğünde geçerlidir. Sisteme giriş-çıkış, eğitim süresi, tamamlama oranı ve sınav sonuçları kayıt altına alınır. Tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde işyerine özgü risk bölümü yüz yüze verilir.
OSGB Kapsamında Temel İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimi Nasıl Verilir?
25.06.2026
OSGB Sağlık Raporu Ücreti 2026: Fiyatı Neye Göre Belirlenir, Kim Öder?
23.06.2026
İstoç OSGB Firmaları ve İş Güvenliği Hizmetleri
15.06.2026
2026 İş Güvenliği Cezaları: Güncel İSG İdari Para Cezaları ve Hesaplama Rehberi
13.06.2026
© 2023 Yöntem Akademi. Tüm Hakları Saklıdır. İzinsiz materyal kullanılamaz, kullanıldığı taktirde yasal işlem başlatılır.
