İş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri yalnızca üretim tesislerini, şantiyeleri ve ağır sanayi işletmelerini kapsamaz. Çalışanı bulunan ofisler, mağazalar, restoranlar, depolar, atölyeler, apartmanlar ve kamu kurumları da faaliyet alanlarına göre belirlenen yükümlülükleri yerine getirmek zorundadır.
2026 yılında uygulanacak iş sağlığı ve güvenliği cezaları, %25,49 yeniden değerleme oranı esas alınarak güncellendi. İdari para cezasının kesin tutarı; ihlal türüne, çalışan sayısına, işyerinin tehlike sınıfına ve aykırılığın devam süresine göre belirlenir. Bazı yaptırımlar tek seferlik uygulanırken bazıları her ay yeniden hesaplanır. Eğitim ve sağlık gözetimi eksikliklerinde ise her çalışan için ayrı ceza doğar.
İş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi görevlendirmeyen bir işletme için temel ceza ayrı ayrı 111.263 TL’dir. Eksiklik giderilmediğinde aynı tutar her ay uygulanır. Çok tehlikeli sınıfta yer alan ve 50 veya daha fazla çalışanı bulunan bir işyerinde aylık ceza, görevlendirilmeyen her bir profesyonel için 333.789 TL seviyesine çıkar.
Bu nedenle İSG süreci, denetimden hemen önce hazırlanacak evraklardan oluşmaz. Uzman ve hekim görevlendirmesi, risk değerlendirmesi, çalışan eğitimleri, sağlık gözetimi, acil durum planı ve kayıt düzeni birlikte yürütülmelidir.
2026 yılında uygulanacak İSG cezaları için tek bir rakam bulunmaz. Her ihlalin ayrı karşılığı vardır. Aynı eksiklik, işyerinin çalışan sayısına ve tehlike sınıfına göre farklı bir mali sonuç oluşturur.
Kısa cevap: İş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi görevlendirmemenin temel cezası ayrı ayrı 111.263 TL’dir ve aykırılık sürdüğü sürece her ay uygulanır. Risk değerlendirmesi yaptırmamanın ilk tespit cezası 66.725 TL, acil durum yükümlülüklerinden her birini yerine getirmemenin temel cezası 22.194 TL’dir. Çalışanlara zorunlu İSG eğitimi vermemenin yaptırımı ise her çalışan ve her aykırılık için 8.980 TL’dir.
Aşağıdaki tablo, işletmelerde en sık karşılaşılan eksiklikleri ve 2026 yılı temel tutarlarını gösterir. “Temel tutar” sütunundaki rakamlar, çalışan sayısı ve tehlike sınıfı katsayısı uygulanmadan önceki değerlerdir. Çalışan başına hesaplanan cezalarda ek katsayı uygulanmaz.
| İhlal | 2026 temel ceza tutarı | Uygulama biçimi |
|---|---|---|
| İş güvenliği uzmanı görevlendirmemek | 111.263 TL | Eksiklik sürdüğü sürece her ay |
| İşyeri hekimi görevlendirmemek | 111.263 TL | Eksiklik sürdüğü sürece her ay |
| Zorunlu işyerlerinde diğer sağlık personeli görevlendirmemek | 55.597 TL | Eksiklik sürdüğü sürece her ay |
| Risk değerlendirmesi yapmamak veya yaptırmamak | 66.725 TL | İlk tespit |
| Risk değerlendirmesi eksikliğini gidermemek | 100.119 TL | Eksiklik sürdüğü sürece her ay |
| Acil durum yükümlülüklerini yerine getirmemek | 22.194 TL | Her yükümlülük için ayrı ayrı ve her ay |
| İş kazası ve meslek hastalığı kayıtlarını tutmamak | 33.326 TL | Her yükümlülük için ayrı ayrı |
| İş kazasını süresi içinde SGK’ye bildirmemek | 44.443 TL | Bildirim ihlali için |
| Sağlık gözetimi yaptırmamak veya gerekli sağlık raporunu almamak | 22.194 TL | Her çalışan için |
| Çalışanları İSG riskleri hakkında bilgilendirmemek | 22.194 TL | Her çalışan için |
| Çalışanlara zorunlu İSG eğitimi vermemek | 8.980 TL | Her çalışan ve her aykırılık için |
| Çalışan temsilcisi görevlendirmemek | 22.194 TL | İhlal için |
| Gerekli işyerlerinde İSG kurulu oluşturmamak | 44.443 TL | Her aykırılık için |
| Denetim, inceleme veya numune alma sürecini engellemek | 111.263 TL | İhlal için |
Tablo yalnızca sık karşılaşılan ihlalleri özetler. Aynı işyerinde birden fazla eksiklik tespit edildiğinde her ihlal ayrı değerlendirilir. Örneğin uzman görevlendirmesi bulunmayan, risk değerlendirmesi hazırlanmayan ve çalışan eğitimleri tamamlanmayan bir işletmede üç ayrı yaptırım kalemi birlikte uygulanır.
6331 sayılı Kanun kapsamında düzenlenen idari para cezalarının önemli bölümü sabit değildir. Kesin tutarın hesaplanmasında üç temel unsur dikkate alınır:
Kanunda ayrıca çalışan sayısıyla çarpılarak hesaplanan cezalarda tehlike sınıfı katsayısının uygulanmayacağı açıkça belirtilmiştir. Bu ayrım özellikle eğitim, sağlık gözetimi, çalışanların bilgilendirilmesi ve kişisel koruyucu donanım eksikliklerinde önem taşır.
İşyerleri, yapılan asıl işe göre üç gruba ayrılır:
Tehlike sınıfı belirlenirken işyerinde yürütülen asıl faaliyet esas alınır. Kullanılan ekipmanlar, üretim yöntemi, çalışma ortamı ve maruz kalınan riskler değerlendirilir. Tehlike sınıfı yükseldikçe birçok idari para cezası artar.
Bir ofis ile metal üretim tesisi aynı çalışan sayısına sahip olsa dahi karşılaşacağı yaptırım tutarı aynı değildir. Az tehlikeli bir işyerinde temel rakam uygulanırken çok tehlikeli sınıfta yer alan bir işletmede aynı ceza üç katına kadar çıkar.
İdari para cezalarının hesaplanmasında çalışan sayısı üç gruba ayrılır:
| İşletme grubu | Çalışan sayısı |
|---|---|
| Küçük ölçekli işyerleri | 10’dan az çalışan |
| Orta ölçekli işyerleri | 10-49 çalışan |
| Büyük ölçekli işyerleri | 50 ve üzeri çalışan |
İşletme büyüdükçe ceza katsayısı artar. Ancak bu kural, her yaptırım kaleminde uygulanmaz. Çalışan başına kesilen eğitim ve sağlık gözetimi cezalarında çalışan sayısı zaten doğrudan hesaplamaya dâhil edilir.
İSG mevzuatındaki yaptırımları doğru yorumlamak için yalnızca rakama bakmak yeterli değildir. Cezanın hangi yöntemle hesaplandığı da incelenmelidir.
| Uygulama türü | Açıklama | Örnek |
|---|---|---|
| İlk tespit cezası | Eksiklik denetimde tespit edildiğinde uygulanır | Risk değerlendirmesi yaptırmamak |
| Aylık tekrarlanan ceza | Aykırılık sürdüğü sürece her ay yeniden hesaplanır | Uzman görevlendirmemek |
| Çalışan başına ceza | Eksiklikten etkilenen her çalışan için ayrı uygulanır | Sağlık gözetimi yaptırmamak |
| Her aykırılık için ayrı ceza | Aynı başlık altında birden fazla ihlal ayrı kalem olarak değerlendirilir | Eğitim yükümlülüklerini yerine getirmemek |
| Her yükümlülük için ayrı ceza | Mevzuatta sıralanan görevlerin her biri bağımsız incelenir | Acil durum düzenini kurmamak |
Örneğin acil durum planının bulunmaması tek başına bir eksikliktir. Bunun yanında destek elemanı görevlendirilmemesi, araç ve gereçlerin sağlanmaması ve işyeri dışındaki kuruluşlarla irtibat düzeninin kurulmaması da ayrı ihlal oluşturur.
6331 sayılı Kanun’un 26’ncı maddesine göre temel ceza tutarları aşağıdaki oranlarla artırılır:
| Çalışan sayısı | Az tehlikeli | Tehlikeli | Çok tehlikeli |
|---|---|---|---|
| 10’dan az çalışan | Temel tutar | %25 artış | %50 artış |
| 10-49 çalışan | Temel tutar | %50 artış | %100 artış |
| 50 ve üzeri çalışan | %50 artış | %100 artış | %200 artış |
İş güvenliği uzmanı görevlendirmemenin temel cezası 111.263 TL’dir.
| İşletme örneği | Uygulanan ceza |
|---|---|
| 7 çalışanı bulunan az tehlikeli ofis | 111.263 TL |
| 7 çalışanı bulunan tehlikeli atölye | 139.078 TL |
| 25 çalışanı bulunan çok tehlikeli işletme | 222.526 TL |
| 80 çalışanı bulunan çok tehlikeli fabrika | 333.789 TL |
Bu yaptırım, eksikliğin devam ettiği her ay yeniden uygulanır. İşyeri hekiminin görevlendirilmemesi durumunda aynı hesaplama ayrı bir kalem olarak yapılır.
Önemli ayrım: Eğitim, sağlık gözetimi, çalışanların bilgilendirilmesi, standartlara uygun kişisel koruyucu donanım sağlanması ve yer altı maden işletmelerindeki takip sistemi eksikliklerinde çalışan sayısı doğrudan hesaplamaya katılır. Bu kalemlerde tehlike sınıfına bağlı artış tablosu uygulanmaz.
İdari para cezaları yalnızca uzman veya hekim görevlendirmesiyle sınırlı değildir. İşverenin genel sorumluluklarından acil durum organizasyonuna, çalışan eğitimlerinden denetim sürecine kadar birçok başlık ayrı yaptırıma tabidir.
İşveren, çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. Bu kapsamda gerekli tedbirleri almak, organizasyonu kurmak, araç ve gereçleri sağlamak, alınan önlemleri denetlemek ve mevcut durumu geliştirmek zorundadır. Dışarıdan hizmet alınması işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
| İhlal | Temel ceza | 50 ve üzeri çalışanı bulunan çok tehlikeli işyerinde ceza |
|---|---|---|
| Gerekli sağlık ve güvenlik tedbirlerini almamak | 44.443 TL | 133.329 TL |
| İSG organizasyonunu kurmamak | 44.443 TL | 133.329 TL |
| Gerekli araç ve gereçleri sağlamamak | 44.443 TL | 133.329 TL |
| Alınan tedbirleri izlememek ve uygunsuzlukları gidermemek | 44.443 TL | 133.329 TL |
Bu yaptırımların amacı, yalnızca belge düzenini sağlamak değildir. İşyerinde fiilen uygulanmayan bir önlem, dosyada kayıtlı olsa dahi işverenin sorumluluğunu sona erdirmez.
İşveren; çalışan sayısı, faaliyet alanı ve tehlike sınıfına göre gerekli niteliklere sahip iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirir. On veya daha fazla çalışanı bulunan çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde diğer sağlık personeli görevlendirmesi de zorunludur. Tam süreli işyeri hekiminin bulunduğu işyerlerinde diğer sağlık personeli yükümlülüğü aranmaz.
| İhlal | Temel ceza | En yüksek tutar | Uygulama biçimi |
|---|---|---|---|
| İş güvenliği uzmanı görevlendirmemek | 111.263 TL | 333.789 TL | Her ay |
| İşyeri hekimi görevlendirmemek | 111.263 TL | 333.789 TL | Her ay |
| Zorunlu işyerlerinde diğer sağlık personeli görevlendirmemek | 55.597 TL | 166.791 TL | Her ay |
Uzman ve hekim görevlendirmesi yalnızca yazılı sözleşmeyle tamamlanmaz. İSG-KATİP kayıtlarının ve sözleşme onaylarının kontrol edilmesi gerekir. Bakanlık, destek mekanizmalarında da İSG-KATİP üzerinde onaylanmış ve devam eden sözleşme şartını arar.
Görevlendirilen profesyoneller için araç, gereç, mekân ve yeterli süre sağlanmaması da ayrıca yaptırıma tabidir.
| İhlal | Temel ceza | En yüksek tutar |
|---|---|---|
| Uzman veya hekimin görevini yürütmesi için gerekli imkânları sağlamamak | 33.326 TL | 99.978 TL |
| İSG hizmetini yürütenler arasında koordinasyon kurmamak | 33.326 TL | 99.978 TL |
| Yazılı olarak bildirilen tedbiri yerine getirmemek | 22.194 TL | 66.582 TL |
| İSG riskleri konusunda gerekli bilgilendirmeyi yapmamak | 33.326 TL | 99.978 TL |
Yazılı bildirilen tedbirlerin her biri ayrı incelenir. İş güvenliği uzmanının veya işyeri hekiminin bildirdiği eksikliklerin yalnızca onaylı deftere yazılması yeterli değildir. İşveren, mevzuata uygun tedbirleri sahada uygular.
Risk değerlendirmesi, işyerindeki tehlikelerin tespit edilmesini ve alınacak tedbirlerin planlanmasını sağlar. İşveren, risk değerlendirmesini hazırlar veya hazırlatır. Bunun yanında çalışma ortamında gerekli kontrol, ölçüm, inceleme ve araştırmaları yürütür.
| İhlal | Temel ceza | 50 ve üzeri çalışanı bulunan çok tehlikeli işyerinde ceza |
|---|---|---|
| Risk değerlendirmesi yapmamak veya yaptırmamak | 66.725 TL | 200.175 TL |
| Eksikliği gidermemek | 100.119 TL | 300.357 TL |
| Gerekli kontrol, ölçüm, inceleme ve araştırmaları yaptırmamak | 33.326 TL | 99.978 TL |
Risk değerlendirmesi bulunmayan işyerinde ilk tespit yaptırımı uygulanır. Eksiklik sürdüğü sürece aylık ceza devreye girer. Bu nedenle raporun denetim günü hazırlanması yerine faaliyet başlangıcından itibaren mevcut olması gerekir.
Risk değerlendirmesinin hiç hazırlanmaması ile mevcut raporun revizyon şartlarına uygun güncellenmemesi aynı durum değildir. Raporun revizyon tarihi, işyerindeki değişiklikler ve uygulanan tedbirler ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
Acil durum yönetimi yalnızca dosyada bulunan bir plan metninden oluşmaz. İşveren; yangın, patlama, doğal afet, kimyasal sızıntı, tahliye ve ilkyardım gerektiren durumları değerlendirir. Gerekli ekipleri kurar, görevlendirmeleri yapar, araçları sağlar ve tatbikat sürecini yürütür.
| Eksiklik | Temel ceza | En yüksek tutar | Uygulama biçimi |
|---|---|---|---|
| Acil durumları belirlememek | 22.194 TL | 66.582 TL | Her ay |
| Gerekli tedbirleri almamak | 22.194 TL | 66.582 TL | Her ay |
| Acil durum planını hazırlamamak | 22.194 TL | 66.582 TL | Her ay |
| Destek elemanı görevlendirmemek | 22.194 TL | 66.582 TL | Her ay |
| Gerekli araç ve gereçleri sağlamamak | 22.194 TL | 66.582 TL | Her ay |
| Dış kuruluşlarla irtibat düzenini kurmamak | 22.194 TL | 66.582 TL | Her ay |
Her eksiklik ayrı bir yükümlülük ihlalidir. İşyerinde acil durum planı bulunmadığı gibi ekip görevlendirmeleri de yapılmadıysa toplam risk tek satırla sınırlı kalmaz.
İşveren, bütün iş kazalarını ve meslek hastalıklarını kayıt altına alır. Yaralanma veya ölüm yaşanmayan ancak işyeri, çalışan veya ekipman açısından zarar riski oluşturan olaylar da incelenir. İş kazası, kazadan sonraki üç iş günü içinde SGK’ye bildirilir. İşverenin öğrendiği meslek hastalıkları için de üç iş günlük bildirim süresi geçerlidir.
| İhlal | Temel ceza | En yüksek tutar |
|---|---|---|
| İş kazası ve meslek hastalığı kayıtlarını tutmamak | 33.326 TL | 99.978 TL |
| Gerekli inceleme raporlarını düzenlememek | 33.326 TL | 99.978 TL |
| İş kazasını üç iş günü içinde SGK’ye bildirmemek | 44.443 TL | 133.329 TL |
| Meslek hastalığını süresinde bildirmemek | 44.443 TL | 133.329 TL |
İş kazasının yalnızca sözlü olarak bildirilmesi veya işletme içi tutanakla sınırlı bırakılması yeterli değildir. SGK bildirimi süresi içinde tamamlanmalıdır.
İşveren, çalışanların maruz kalacağı riskleri dikkate alarak sağlık gözetimini yürütür. Sağlık muayeneleri işe girişte, iş değişikliğinde, gerekli işe dönüş süreçlerinde ve mevzuatta belirlenen periyotlarda gerçekleştirilir. Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde çalışanlar, işe uygunluklarını gösteren sağlık raporu olmadan göreve başlatılamaz.
| İhlal | 2026 cezası | Uygulama biçimi |
|---|---|---|
| Çalışanı sağlık gözetimine tabi tutmamak | 22.194 TL | Her çalışan için |
| Gerekli sağlık raporunu almamak | 22.194 TL | Her çalışan için |
Bu yaptırımda tehlike sınıfı katsayısı uygulanmaz. Eksikliği bulunan her çalışan için ayrı ceza hesaplanır. Örneğin sağlık raporu bulunmayan 10 çalışan için toplam yaptırım 221.940 TL’dir.
İSG eğitimi, işe başlamadan önce verilir. Çalışma yeri veya görev değişikliğinde, iş ekipmanının yenilenmesinde ve yeni teknoloji kullanımında eğitim süreci güncellenir. İş kazası geçiren veya meslek hastalığına yakalanan çalışanlar için işe dönüş öncesinde ilave eğitim düzenlenir. Altı aydan uzun süre işten uzak kalan çalışanlara bilgi yenileme eğitimi verilir.
| İhlal | 2026 cezası | Uygulama biçimi |
|---|---|---|
| Zorunlu İSG eğitimini vermemek | 8.980 TL | Her çalışan ve her aykırılık için |
Bu ceza çalışan başına hesaplanır. Tehlike sınıfına bağlı katsayı uygulanmaz. Eğitim almayan 20 çalışanın bulunduğu bir işyerinde tek bir eğitim ihlali için toplam yaptırım 179.600 TL’dir.
Eğitim belgesinin bulunması tek başına yeterli değildir. Katılım kayıtları, eğitim içeriği, eğiticinin yetkinliği, süreler ve yenileme tarihleri birlikte kontrol edilmelidir.
İşveren, çalışan sayısına göre çalışan temsilcisi görevlendirir. İki ile 50 çalışanı bulunan işyerlerinde bir temsilci gerekir. Çalışan sayısı arttıkça görevlendirilecek temsilci sayısı yükselir.
| İhlal | Temel ceza | En yüksek tutar |
|---|---|---|
| Gerekli sayıda çalışan temsilcisi görevlendirmemek | 22.194 TL | 66.582 TL |
| Çalışan temsilcisinin öneride bulunma ve tedbir isteme hakkını ihlal etmek | 33.326 TL | 99.978 TL |
| Çalışan temsilcisi ve destek elemanlarının haklarını kısıtlamak | 22.194 TL | 66.582 TL |
Çalışan temsilcisi yalnızca evrak üzerinde isim yazılan bir personel değildir. İşyerindeki risklerin azaltılması için öneri sunar ve gerekli tedbirlerin alınmasını ister.
Elli veya daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan uzun süren sürekli işlerin yürütüldüğü işyerlerinde İSG kurulu oluşturulur. İşveren, kurulun mevzuata uygun kararlarını uygular. Asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunduğu işyerlerinde koordinasyon ayrıca düzenlenir.
| İhlal | Temel ceza | 50 ve üzeri çalışanı bulunan çok tehlikeli işyerinde ceza |
|---|---|---|
| İSG kurulu oluşturmamak | 44.443 TL | 133.329 TL |
| Kurullar arasındaki koordinasyonu sağlamamak | 44.443 TL | 133.329 TL |
| Diğer işverenleri etkileyen kurul kararları hakkında bilgilendirme yapmamak | 44.443 TL | 133.329 TL |
Kurulun kurulması yeterli değildir. Toplantı takvimi, gündem, karar tutanakları ve alınan kararların uygulama durumu düzenli biçimde takip edilmelidir.
Bakanlık, işyerlerinde ölçüm, inceleme ve araştırma yürütür; numune alır; eğitim kurumları ile Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimlerini denetler. Bu süreci engellemek ayrı bir yaptırıma tabidir.
| İhlal | Temel ceza | En yüksek tutar |
|---|---|---|
| Ölçüm, inceleme veya araştırmayı engellemek | 111.263 TL | 333.789 TL |
| Numune alınmasına engel olmak | 111.263 TL | 333.789 TL |
| Kontrol ve denetim faaliyetini engellemek | 111.263 TL | 333.789 TL |
Denetim sürecinde talep edilen kayıtların düzenli tutulması, yalnızca idari para cezası açısından değil; işyerinin fiilî güvenlik seviyesinin ortaya konulması açısından da önem taşır.
Büyük endüstriyel kaza riski taşıyan işyerleri için daha yüksek tutarlı yaptırımlar uygulanır. Bu yükümlülükler her işletmeyi kapsamaz. Faaliyet alanı, kullanılan maddeler ve tesis kapasitesi esas alınır.
| İhlal | Temel ceza | 50 ve üzeri çalışanı bulunan çok tehlikeli işyerinde ceza |
|---|---|---|
| Büyük kaza önleme politika belgesini hazırlamamak | 1.113.064 TL | 3.339.192 TL |
| Güvenlik raporunu Bakanlık incelemesine sunmadan faaliyete başlamak | 1.780.902 TL | 5.342.706 TL |
| Bakanlık izni bulunmayan işyerini faaliyete geçirmek | 1.780.902 TL | 5.342.706 TL |
| Durdurulan işyerinde faaliyeti sürdürmek | 1.780.902 TL | 5.342.706 TL |
Bu işletmelerde belge hazırlığı ile saha uygulaması birlikte yürütülmelidir. Büyük kaza senaryoları, önleyici politikalar ve acil müdahale düzeni birbirinden ayrı ele alınamaz.
İşletmelerde karşılaşılan her eksiklik önemlidir. Buna rağmen bazı ihlaller, aylık tekrar veya çalışan başına hesaplama nedeniyle kısa sürede yüksek maliyete ulaşır.
İş güvenliği uzmanı görevlendirmeyen işveren için temel ceza 111.263 TL’dir. Aykırılık sürdüğü sürece aynı tutar her ay yeniden uygulanır. Çok tehlikeli sınıfta yer alan ve 50 veya daha fazla çalışanı bulunan işletmelerde aylık yaptırım 333.789 TL’ye çıkar.
Uzman görevlendirmesi yapılmış olsa dahi İSG-KATİP onayı, çalışma süresi ve görevin fiilen yürütülmesi kontrol edilmelidir.
İşyeri hekimi görevlendirmeme cezası da temel seviyede 111.263 TL’dir ve her ay tekrarlanır. İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmeleri birbirinden bağımsızdır. İkisinin de eksik olduğu işletmede iki ayrı yaptırım uygulanır.
Risk değerlendirmesi bulunmayan bir işletmede ilk tespit cezası 66.725 TL’dir. Eksiklik devam ettiğinde aylık yaptırım 100.119 TL olarak uygulanır. İşyerinin tehlike sınıfı ve çalışan sayısı yükseldikçe bu tutarlar artar.
Risk değerlendirmesi, hazır şablonun doldurulmasından ibaret değildir. Çalışma alanı, kullanılan ekipmanlar, çalışan grupları ve alınan tedbirler işyerine özel biçimde değerlendirilmelidir.
Acil durum planı, ekip görevlendirmeleri, tatbikat kayıtları ve dış kuruluşlarla irtibat düzeni birlikte hazırlanır. Her eksiklik ayrı değerlendirilir ve aykırılık sürdüğü sürece aylık yaptırım uygulanır.
İSG eğitimi vermemenin cezası çalışan başına 8.980 TL’dir. Bu tutar her bir aykırılık için ayrı hesaplanır. Çalışan sayısının yüksek olduğu işletmelerde eğitim eksikliği, ciddi mali risk oluşturur.
Sağlık gözetimi veya sağlık raporu eksikliği için her çalışan başına 22.194 TL ceza uygulanır. Özellikle işe giriş süreçlerinde rapor kontrolünün atlanması, toplu yaptırım doğurur.
İş kazaları, kazadan sonraki üç iş günü içinde SGK’ye bildirilir. Süre aşımı, kayıt ve inceleme yükümlülüklerinden ayrı değerlendirilir. İş kazasının bildirilmemesi, denetim ve inceleme sürecinde ek risk yaratır.
Evet. Kamu kurumları ile 50’den az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerlerinde iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirme yükümlülüğü yürürlüğe girmiştir.
6331 sayılı Kanun’un 6 ve 7’nci maddelerine ilişkin son erteleme 31 Aralık 2024 tarihinde sona erdi. Böylece küçük ofisler, mağazalar, apartmanlar, muhasebe büroları, hukuk büroları, marketler ve benzeri az tehlikeli işyerleri de güncel yükümlülük kapsamına girdi.
Çalışan sayısının az olması, İSG sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Bir çalışanı bulunan işyerinde de risk değerlendirmesi, acil durum düzeni, çalışan eğitimi, sağlık gözetimi ve gerekli hizmet organizasyonu kontrol edilmelidir.
50’den az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerlerinde farklı yöntemler bulunur:
Bu düzenleme, küçük işletmelerin yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Yalnızca hizmetin nasıl yürütüleceğine ilişkin alternatifler sunar.
İSG cezalarının toplam etkisi, birden fazla eksikliğin aynı anda bulunduğu işletmelerde daha net görülür. Aşağıdaki hesaplamalar, temel senaryoları göstermek amacıyla hazırlanmıştır.
İşyerinde şu eksiklikler tespit edilmiştir:
| Eksiklik | Hesaplama | Tutar |
|---|---|---|
| İş güvenliği uzmanı görevlendirmemek | 111.263 TL | 111.263 TL |
| İşyeri hekimi görevlendirmemek | 111.263 TL | 111.263 TL |
| Acil durum planını hazırlamamak | 22.194 TL | 22.194 TL |
| İSG eğitimi vermemek | 8 × 8.980 TL | 71.840 TL |
| Toplam | 316.560 TL |
Bu hesaplamada yalnızca acil durum planının bulunmaması dikkate alınmıştır. Destek elemanı görevlendirmesi, tatbikat düzeni ve gerekli araçlar da eksikse her bir yükümlülük ayrı hesaplanır.
İşyerinde şu eksiklikler bulunmuştur:
| Eksiklik | Hesaplama | Tutar |
|---|---|---|
| Risk değerlendirmesi yaptırmamak | 10-49 çalışan ve tehlikeli sınıf | 100.087 TL |
| Sağlık gözetimi yaptırmamak | 5 × 22.194 TL | 110.970 TL |
| İSG eğitimi vermemek | 7 × 8.980 TL | 62.860 TL |
| Toplam | 273.917 TL |
Risk değerlendirmesi eksikliği giderilmezse takip eden aylarda ayrıca aylık yaptırım uygulanır.
İşyerinde iki ay boyunca şu görevlendirmeler yapılmamıştır:
| Eksiklik | Aylık tutar | Süre | Toplam |
|---|---|---|---|
| İş güvenliği uzmanı görevlendirmemek | 333.789 TL | 2 ay | 667.578 TL |
| İşyeri hekimi görevlendirmemek | 333.789 TL | 2 ay | 667.578 TL |
| Diğer sağlık personeli görevlendirmemek | 166.791 TL | 2 ay | 333.582 TL |
| Toplam | 1.668.738 TL |
Bu tablo, görevlendirme eksikliklerinin kısa sürede yüksek maliyete ulaştığını gösterir. Uzman, hekim ve diğer sağlık personeli yükümlülükleri birbirinden ayrı değerlendirilir.
Her ihlal aynı yöntemle değerlendirilmez. Bu nedenle bütün yaptırımlar için tek bir “geriye dönük ceza” kuralından söz edilmez.
Mevzuatta aylık tekrar öngörülen yükümlülüklerde, aykırılığın devam ettiği dönem esas alınır. İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmemek, risk değerlendirmesi eksikliğini gidermemek ve acil durum yükümlülüklerini yerine getirmemek bu kapsamdadır.
Çalışan başına hesaplanan yaptırımlarda ise eksiklikten etkilenen personel sayısı dikkate alınır. Sağlık gözetimi ve eğitim kayıtları bu nedenle düzenli tutulmalıdır.
İSG-KATİP kayıtları, çalışan dosyaları, eğitim belgeleri, sağlık raporları, risk değerlendirmesi revizyonları ve acil durum planları işletmenin yükümlülükleri hangi tarihte yerine getirdiğini gösterir.
İdari para cezası tebliğ edildiğinde öncelikle ihlalin dayanağı, tespit tarihi, çalışan sayısı, tehlike sınıfı ve uygulanan katsayı kontrol edilmelidir.
6331 sayılı Kanun kapsamında bütün yaptırımlar aynı kurum tarafından uygulanmaz. İş kazası ve meslek hastalığı bildirim yükümlülüklerine ilişkin cezalar doğrudan SGK tarafından verilir. Bu yaptırımların tebliğ, itiraz ve tahsil süreçlerinde 5510 sayılı Kanun’un 102’nci maddesi uygulanır. Diğer idari para cezaları ise gerekçesi belirtilerek ilgili Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü tarafından düzenlenir. Kanunda bu cezaların tebliğden itibaren 30 gün içinde ödeneceği belirtilmiştir.
İtiraz süreci, cezanın hangi kurum tarafından düzenlendiğine göre yürütülür. Tebligat alındığında süre kaybı yaşanmadan hukuk uzmanı tarafından inceleme yapılmalıdır.
Eksiklik fiilen mevcutsa yalnızca itiraz sürecine odaklanmak yeterli değildir. Aykırılık derhâl giderilmelidir. Aylık tekrarlanan yaptırımlarda gecikme, yeni ceza tutarları doğurur.
Bilgilendirme notu: Bu rehber genel bilgilendirme amacı taşır. İşletmeye tebliğ edilen idari para cezası, somut olayın belgeleriyle birlikte hukuk uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.
İSG sürecinin yalnızca mevzuat metinlerine göre değil, işletmenin günlük faaliyetlerine göre yönetilmesi gerekir. Denetim öncesindeki en doğru yaklaşım, belgeleri ve saha uygulamalarını birlikte kontrol etmektir.
| Kontrol alanı | İncelenecek belge ve kayıtlar |
|---|---|
| Uzman ve hekim görevlendirmesi | İSG-KATİP sözleşmeleri, onay kayıtları, çalışma süreleri |
| Diğer sağlık personeli | Zorunluluk kapsamı, sözleşme ve görevlendirme kayıtları |
| Risk değerlendirmesi | Güncel rapor, saha tespitleri, revizyon kayıtları, düzeltici faaliyetler |
| Acil durum yönetimi | Plan, ekip listeleri, görev dağılımı, tahliye krokileri, tatbikat raporları |
| Sağlık gözetimi | İşe giriş raporları, periyodik muayeneler, işe dönüş kayıtları |
| Çalışan eğitimleri | Katılım belgeleri, eğitim süreleri, içerikler, yenileme tarihleri |
| İş kazaları | SGK bildirimleri, olay inceleme raporları, ramak kala kayıtları |
| Çalışan temsilcisi | Görevlendirme veya seçim kayıtları |
| İSG kurulu | Toplantı tutanakları, kararlar, uygulama takip listeleri |
| Kişisel koruyucu donanım | Teslim tutanakları, standart ve uygunluk kayıtları |
| Periyodik kontroller | Ekipman kontrol raporları, bakım kayıtları |
| Ortam ölçümleri | Gürültü, toz, titreşim, aydınlatma ve diğer maruziyet ölçümleri |
| Alt işveren yönetimi | Koordinasyon kayıtları, kurul kararları, saha bilgilendirmeleri |
Dosyada yer alan belge ile sahadaki uygulama birbiriyle uyumlu olmalıdır. Örneğin acil durum ekibi listesinde bulunan çalışanın işten ayrılması hâlinde plan güncellenmeli; yeni görevlendirme ve eğitim kayıtları hazırlanmalıdır.
İdari para cezalarından korunmanın en etkili yolu, eksiklikleri denetimden önce tespit etmek ve süreklilik taşıyan bir İSG düzeni kurmaktır.
İşyeri tehlike sınıfı, çalışan sayısıyla birlikte birçok yaptırımın tutarını doğrudan etkiler. Tehlike sınıfının tespitinde işyerinde yürütülen asıl iş esas alınır. NACE kodu ve faaliyet alanı güncel kayıtlarla karşılaştırılmalıdır.
Tehlike Sınıfı ve NACE Kodu Nedir? hakkında ayrıntılı bilgi almak için tıklayın.
Sözleşmenin imzalanması tek başına yeterli değildir. İSG-KATİP onayı, görevlendirme süresi, tehlike sınıfı ve çalışan sayısı birlikte kontrol edilmelidir.
İç link önerileri:
Risk değerlendirmesi, işletmenin gerçek çalışma düzenini yansıtmalıdır. Yeni ekipman kullanımı, işyeri taşınması, üretim yönteminin değişmesi, iş kazası yaşanması ve yeni risklerin ortaya çıkması hâlinde rapor yeniden ele alınmalıdır.
İç link önerileri:
Acil durum planı; tahliye düzenini, görevli ekipleri, iletişim süreçlerini, müdahale araçlarını ve tatbikat takvimini içermelidir. Çalışanların planı bilmesi ve görevli ekiplerin eğitimlerini tamamlaması gerekir.
İlginizi Çekebilir: Acil Durum Planı Nasıl Hazırlanır?
Yeni işe başlayan personelin eğitimi ve sağlık raporu göreve başlamadan önce kontrol edilmelidir. Periyodik eğitim ve muayene tarihleri merkezi bir takvim üzerinden izlenmelidir.
İç link önerileri:
İş kazası yaşandığında SGK bildirim süresi bekletilmemelidir. Yaralanma meydana gelmeyen ramak kala olaylar da kayıt altına alınmalı ve düzeltici faaliyet süreci başlatılmalıdır.
Çalışan sayısı, görev dağılımı, kullanılan ekipman ve işyerindeki riskler zaman içinde değişir. İSG dosyasının belirli aralıklarla kontrol edilmesi, güncelliğini yitiren kayıtların erken tespit edilmesini sağlar.
İSG yükümlülükleri birbirinden bağımsız belgelerden oluşmaz. İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmeleri, risk değerlendirmesi, çalışan eğitimleri, sağlık gözetimi, acil durum organizasyonu ve kayıt düzeni birlikte yönetilir.
Yöntem Akademi; işletmenin çalışan sayısını, faaliyet alanını ve tehlike sınıfını değerlendirerek ihtiyaç duyulan hizmet kapsamını belirler. Eksik kayıtlar tespit edilir, yasal görevlendirmeler planlanır ve mevzuata uygun uygulama düzeni kurulur.
Görevlendirme, risk değerlendirmesi, eğitim, sağlık gözetimi ve acil durum süreçlerinizi denetim öncesinde değerlendirin.
İş güvenliği uzmanı görevlendirmemenin 2026 yılı temel cezası 111.263 TL’dir. İşyerinin çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre tutar artar. Elli veya daha fazla çalışanı bulunan çok tehlikeli işyerlerinde ceza 333.789 TL’dir. Eksiklik devam ettiği sürece aynı yaptırım her ay uygulanır.
Evet. İşyeri hekimi görevlendirmemenin temel cezası 111.263 TL’dir. Aykırılık sürdüğü sürece ceza her ay yeniden uygulanır. İş güvenliği uzmanı görevlendirmesi de eksikse iki ayrı yaptırım doğar.
Çalışanı bulunan işyerlerinde İSG hizmetinin yürütülmesi gerekir. Elli kişiden az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerlerinde işveren veya işveren vekili, Bakanlıkça ilan edilen eğitimi tamamlayarak sağlık gözetimi dışındaki hizmetleri üstlenir. Bu yöntemin kullanılmadığı işletmelerde uygun görevlendirme veya dışarıdan hizmet alımı gerekir.
Evet. Elli kişiden az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerlerinde uzman ve hekim yükümlülüğü yürürlüğe girmiştir. Küçük işletmeler, mevzuatta belirtilen yöntemlerden biriyle İSG hizmetlerini yürütür. Sağlık muayeneleri için kamu sağlık hizmeti sunucuları, aile hekimleri veya Çalışan Sağlığı Merkezleri de görev alır.
Risk değerlendirmesi yapmamanın veya yaptırmamanın temel cezası 66.725 TL’dir. Çok tehlikeli sınıfta yer alan ve 50 veya daha fazla çalışanı bulunan işyerlerinde ilk tespit cezası 200.175 TL’ye çıkar.
Risk değerlendirmesinin bulunmaması hâlinde ilk tespit cezası uygulanır. Eksiklik giderilmediğinde aylık yaptırım devreye girer. Aylık temel ceza 100.119 TL’dir. Çok tehlikeli sınıfta yer alan ve 50 veya daha fazla çalışanı bulunan işletmelerde aylık tutar 300.357 TL’dir.
Acil durum yükümlülüklerinden her birini yerine getirmemenin temel cezası 22.194 TL’dir. İşyerinin çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre tutar 66.582 TL’ye kadar çıkar. Aykırılık sürdüğü sürece ceza her ay uygulanır.
Evet. Zorunlu İSG eğitimlerini vermemenin cezası her çalışan ve her aykırılık için 8.980 TL’dir. Bu yaptırımda tehlike sınıfı katsayısı uygulanmaz.
Evet. Sağlık gözetimi yaptırılmayan veya gerekli sağlık raporu alınmayan her çalışan için 22.194 TL idari para cezası uygulanır. Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde çalışanlar işe uygunluk raporu olmadan göreve başlatılamaz.
İş kazası, kazadan sonraki üç iş günü içinde SGK’ye bildirilir. İşverenin öğrendiği meslek hastalıkları için de üç iş günlük süre geçerlidir.
İş kazasını veya meslek hastalığını süresi içinde SGK’ye bildirmemenin temel cezası 44.443 TL’dir. Çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre yaptırım 133.329 TL’ye kadar çıkar.
Hayır. Yalnızca kâğıt üzerinde imzalanan sözleşme, görevlendirme sürecini tamamlamaz. İSG-KATİP üzerinde gerekli kayıt ve onayların bulunması gerekir. İşletme, sözleşme durumu ile görevlendirme sürelerini düzenli olarak kontrol etmelidir.
OSGB’den hizmet almak tek seçenek değildir. İşveren, çalışanları arasından uygun niteliklere sahip profesyonel görevlendirir veya Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş OSGB ya da Çalışan Sağlığı Merkezinden hizmet alır. Elli kişiden az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerlerinde işveren veya işveren vekili, belirlenen eğitimi tamamlayarak sağlık gözetimi dışındaki hizmetleri üstlenir.
Aylık tekrar öngörülen ihlallerde aykırılığın devam ettiği dönem dikkate alınır. Çalışan başına hesaplanan cezalarda eksiklikten etkilenen personel sayısı esas alınır. Her yaptırım, mevzuatta tanımlanan uygulama biçimine göre değerlendirilir.
Evet. İtiraz süreci, yaptırımı uygulayan kuruma ve ihlalin dayanağına göre yürütülür. İş kazası ve meslek hastalığı bildirim cezaları doğrudan SGK tarafından düzenlenir. Diğer yaptırımlar ilgili Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü tarafından uygulanır. Tebligat, süre kaybı yaşanmadan hukuk uzmanına inceletilmelidir.
Denetimde İSG-KATİP kayıtları, uzman ve hekim sözleşmeleri, risk değerlendirmesi, acil durum planı, tatbikat raporları, eğitim belgeleri, sağlık raporları, iş kazası kayıtları, çalışan temsilcisi görevlendirmeleri, kurul tutanakları, kişisel koruyucu donanım teslim kayıtları ve periyodik kontrol raporları incelenir.
© 2023 Yöntem Akademi. Tüm Hakları Saklıdır. İzinsiz materyal kullanılamaz, kullanıldığı taktirde yasal işlem başlatılır.
